Ömür Çelikdönmez yazdı;
Umerov ataması sonrasında Kiev-Moskova savaşı kızıştı!.. Karadeniz’de Türk gemileri hedefte!
Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski’nin 3 Ağustos 2026 tarihli ve 695/2026 sayılı kararnamesiyle Ukrayna Dış İstihbarat Servisi SZRU’nun başına Ukrayna Millî Güvenlik ve Savunma Konseyi (RNBO) Sekreterliği görevinde bulunan Rüstem Umerov’un atandığını biliyoruz. Bu atamanın önemi sadece Rüstem Umerov'un etnik kökeni, dinî inancı değil tabii ki!
Ukrayna'nın savaşta geliştirdiği insansız hava aracı teknolojilerinin müttefik ülkelere yönelik ortak üretim ve tedarik anlaşmalarını koordine eden, Kırım Tatarı Rüstem Umerov Ukrayna Dış İstihbaratının başına getirildikten sonra Karadeniz'de Türkiye bandıralı gemilere saldırılar artış gösteriyor.
Ukrayna Dış İstihbarat Servisi (SZRU) Kırım Tatarına emanet…
Öncelikle, Kırım Tatarı siyasetçi ve eski Savunma Bakanı Rüstem Umerov’un başına getirildiği, Ukrayna’nın ülke dışındaki siyasi, askerî ve ekonomik gelişmelere ilişkin istihbarat faaliyetlerini yürüten Ukrayna Dış İstihbarat Servisi (SZRU) hakkında kısa bir bilgilendirme yapmak yerinde olacaktır.
14 Ekim 2004 tarihinde, Ukrayna Güvenlik Servisi (SBU) bünyesindeki istihbarat birimi temelinde kurulan Ukrayna Dış İstihbarat Servisi (SZRU), doğrudan Ukrayna Devlet Başkanı’na bağlı bağımsız bir devlet kurumu.
Kuruluş tarihi bazı kaynaklarda 2005 olarak gösterilse de SZRU’nun resmî tarihçesine göre, 14 Ekim 2004 tarihli Cumhurbaşkanlığı kararnamesiyle bağımsız bir yapıya kavuşturulmuş; hukuki statüsü ise Ukrayna Parlamentosunun 1 Aralık 2005’te kabul ettiği kanunla kesinleştirilmiştir. Merkezi Kiev’de bulunan SZRU; ülke dışındaki siyasi, askerî, ekonomik, bilimsel ve teknolojik gelişmelere ilişkin istihbarat toplamak, bunları değerlendirmek ve Ukrayna yönetimine stratejik bilgi sağlamakla görevli.
Gerçek/Hakikat/Veritas herşeyi yener!..
Kurumun resmî sloganı, Latincede “Hakikat her şeyi yener” anlamına gelen “Omnia Vincit Veritas” sözüdür. SZRU’nun ambleminde Ukrayna devlet armasını oluşturan üç dişli mızrağın çevresinde yer alan bu ifade, istihbarat faaliyetlerinde doğru ve doğrulanmış bilginin belirleyici gücünü simgelemektedir.
“Omnia Vincit Veritas” ifadesinin düşünsel arka planı, Antik Çağ’dan Orta Çağ’a uzanan Latin hakikat geleneğiyle ilişkilendirilebilir. Söz, Romalı şair Publius Vergilius Maro’nun Eclogues adlı eserindeki “Omnia vincit Amor” yani “Aşk her şeyi yener” özdeyişini biçim bakımından hatırlatır.
Orta Çağ ve Aydınlanma döneminde "Aşk" kavramı "Gerçek/Hakikat/Veritas” ile değiştirilerek adalet, bilgi ve istihbarat alanlarında temel bir ilke halineİfade zamanla hakikatin yalan, yanıltma ve güç karşısında üstün geleceğini anlatan bağımsız bir ahlaki ilkeye dönüşür. SZRU da bu köklü Latin özdeyişini kurumsal slogan olarak benimseyerek gücünü propaganda veya askerî kapasiteden önce doğru, güvenilir ve doğrulanmış stratejik bilgiye dayandırdığı mesajını veriyor.
SZRU neler yapar?
Kırım Tatarı Rüstem Umerov’un başında olduğu kurumun temel görevi; ülke dışında siyasi, askeri, ekonomik ve siber alanlarda stratejik bilgi toplayarak devlet yönetimine sunmaktır. Bunun yanı sıra Ukrayna’nın ulusal çıkarlarını korumak için yurt dışında özel operasyonlar yürütür, diplomatik temsilciliklerin güvenliğini sağlar ve uluslararası terör, yasadışı silah ticareti ile organize suçlara karşı diğer ülke istihbaratlarıyla iş birliği yapar.
SZRU’ya Rüstem Umerov'un atanmasında ABD etkisi ve onayı...
Washington’un gölgesinde istihbarat atamasına göz gezdirmeye ne dersiniz? Rüstem Umerov başkanlığındaki Ukrayna heyeti, 20 Mart 2026’da ABD’ye giderek 21 Mart’ta Miami’de Amerikan temsilcileriyle görüştü.
Ukrayna heyetinde Umerov’un yanı sıra Devlet Başkanlığı Ofisi Başkanı Kırılo Budanov, Budanov’un Birinci Yardımcısı ve diplomat Sergiy Kıslıtsya ile iktidardaki Halkın Hizmetkârı Partisi Meclis Grubu Başkanı David Arahamya yer aldı.
Amerikan tarafını ise Başkan Donald Trump’ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile Trump’ın damadı ve danışmanı Jared Kushner temsil etti. Görüşmelerde savaşı sona erdirmeye yönelik diplomatik süreç, güvenlik garantileri ve yeni müzakere turlarının hazırlıkları ele alındı.
Atamadan hemen önce gerçekleşen en önemli ABD teması ise yüz yüze değil, 22 Temmuz 2026’da yapılan telefon görüşmesiydi. Zelenski’nin de katıldığı görüşmede, Ukrayna müzakere heyetini Rüstem Umerov, Kırılo Budanov ve Sergiy Kıslıtsya oluştururken Amerikan tarafında Steve Witkoff ile Jared Kushner bulunuyordu.
Görüşmede ABD’nin arabuluculuğundaki diplomatik sürecin yeniden canlandırılması, savaşın sona erdirilmesi ve taraflar arasında yapılması planlanan yeni toplantılar konuşuldu.
Bu temasların ardından Zelenski, 3 Ağustos 2026’da kapsamlı bir güvenlik bürokrasisi değişikliğine gitti. Rüstem Umerov, 2023–2025 yılları arasında Savunma Bakanlığı yaptıktan sonra Millî Güvenlik ve Savunma Konseyi Sekreterliğine getirilmişti.
Zelenski’nin 3 Ağustos tarihli ve 695/2026 sayılı kararnamesiyle Ukrayna Dış İstihbarat Servisi (SZRU) Başkanlığına atandı. SZRU Başkanlığı görevini geçici olarak yürüten Tümgeneral Oleh Luhovskıy ise görevden alındı.
Umerov’un atanması, sıradan bir kurum içi değişiklikten çok Washington’la yürütülen diplomatik ve güvenlik trafiğinin devamı niteliğinde değerlendirilebilir. Çünkü Umerov, Ukrayna’nın ABD ve Rusya ile yaptığı görüşmelerde başmüzakereci olarak görev yapıyor; ayrıca Washington’la güvenlik garantileri, savunma iş birliği ve insansız hava aracı anlaşmalarını koordine ediyor. Zelenski de Umerov’un yeni görevinde ABD ve diğer ortaklarla yürütülen müzakereleri sürdüreceğini özellikle açıkladı.
Umerov’un daha önce Ukrayna’nın Washington Büyükelçiliği için birkaç kez düşünüldüğü, ancak bu seçenekten vazgeçildiği biliniyor. Dolayısıyla dış istihbaratın başına getirilmesi, ABD’de büyükelçi olmasa bile Washington’la güvenlik ve istihbarat ilişkilerini yönetecek daha etkili bir konuma yerleştirildiğini gösteriyor. Atamanın ABD ile yakın eşgüdüm gözetilerek yapıldığı anlaşılıyor.
Yolsuzluk iddialarının gölgesinde yükseliş…
Umerov’un Eylül 2023–Temmuz 2025 arasındaki Savunma Bakanlığı dönemi, savunma ihaleleri ve yetkinin kötüye kullanıldığı yönündeki iddialarla gölgelendi. Savunma Tedarik Ajansının yönetimine müdahale ettiği ve kurumun bağımsızlığını zayıflattığı öne sürülürken, Ukrayna Ulusal Yolsuzlukla Mücadele Bürosu olası yetki ve makam suistimali iddiaları hakkında soruşturma başlattı. Umerov’un adı, Zelenski döneminin en büyük yolsuzluk dosyalarından biri olarak nitelendirilen Timur Mindiç soruşturmasında da geçti.
Tüm bu tartışmalara rağmen Umerov’un Ukrayna’nın dış istihbaratının başına getirilmesi, Zelenski yönetiminin onun Washington’daki bağlantılarına, müzakere deneyimine ve Batılı güvenlik çevreleriyle kurduğu ilişkilere öncelik verdiğini gösteriyor. Başka bir ifadeyle Umerov’un yükselişinde yalnızca Kiev’deki siyasi dengelerin değil, ABD merkezli diplomasi ve güvenlik trafiğinin de belirleyici olduğu anlaşılıyor.
Rüstem Umerov’un hedefleri…
Rüstem Umerov’un hedefinde servisin dış istihbarat ve müzakere kapasitesinin artırılması var. Savunma Bakanlığı ve Ulusal Güvenlik ve Savunma Konseyi Sekreterliği dönemlerinde Türkiye, ABD ve Körfez ülkeleriyle yürütülen diplomasi, müzakere ve esir takası süreçlerinde aktif rol alan Umerov'un gelişiyle birlikte Karadeniz'de Türk gemilerine yönelik saldırıların yoğunlaştığı söylenebilir.
Ukrayna Cumhurbaşkanına göre, Rustem Umerov, ortaklarla iletişim, müzakereler, güvenlik iş birliğinin geliştirilmesi, Ukrayna ve ortaklarının istihbarat teşkilatları arasındaki ilişkilerin geliştirilmesi ve İnsansız Hava Aracı Anlaşmaları ile Ukrayna Balistik Füze Savunma Programı "Freya" gibi programların uygulanmasına odaklanacak. Rüstem Umerov'un NSDC çalışmalarının iç bileşenini, özellikle de savunma ve güvenlik yapıları arasındaki koordinasyonu güçlendirmeyi planladığını görüyoruz.
Karadeniz’de Türk ticaret gemileri Ukrayna’nın hedefinde!..
3 Ağustos–24 Ağustos 2026 tarihleri arasında Türkiye bağlantılı dört ticaret gemisi, Rusya Federasyonu’na bağlı Krasnodar bölgesindeki Novorossiysk Limanı ve çevresinde saldırıya uğradı. Novorossiysk, Karadeniz’in kuzeydoğu kıyısında bulunan; Rusya’nın petrol, tahıl ve diğer ticari ürün ihracatında kullandığı en önemli limanlardan biridir. Saldırıların tamamının bu stratejik Rus limanına giriş yapan veya limandan ayrılan Türk gemilerine yönelik olması dikkat çekti.
Türk sahipli Yaşar ve Nadezhda isimli sivil gemiler, 3 Ağustos akşamı Novorossiysk Limanı’ndan ayrıldıktan sonra insansız hava araçlarıyla hedef alındı. İki gemi de Türkiye ile Rusya arasında Ro-Ro ve ticari yük taşımacılığı yapıyordu.
Nadezhda, Türkiye’den Rusya’ya götürdüğü yaş meyve ve sebze yükünü boşalttıktan sonra Novorossiysk’ten Samsun’a dönüyordu. Saldırı sırasında gemide boş dorselerin bulunduğu daha sonra açıklandı. Yaşar’ın o seferde taşıdığı yükün türü ise resmî kaynaklarda belirtilmedi.
Novorossiysk’in yaklaşık 20 deniz mili açığında vurulan Kamerun bayraklı ve Türk sahipli Nadezhda’nın yaşam mahalli ile baş bölümünde yangın çıktı. Gemideki 22 personel tahliye edilirken üçü ağır olmak üzere en az dört kişinin yaralandığı bildirildi. Reuters, saldırıyı doğruladı ancak saldırıyı gerçekleştiren tarafı kesin olarak açıklamadı. Geminin kaptanı ve bazı Türk basın kuruluşları ise saldırının Ukrayna’ya ait insansız hava araçlarıyla gerçekleştirildiğini ileri sürdü.
21 Ağustos’ta Türk sahipli Necibe adlı kargo gemisinin yine Novorossiysk açıklarında İHA saldırısına uğradığı bildirildi. Gemide bulunan 18 denizci, Kalyoncu Denizcilik tarafından işletilen Ural adlı Ro-Ro gemisine alındı. Ancak Ural da 21–22 Ağustos gecesi aynı bölgede saldırıya uğradı.
Olayda, Necibe’den kurtarılan aşçıbaşı İlker Lazoğlu hayatını kaybetti, sekiz kişi yaralandı. Hasar gören Ural daha sonra Samsun Limanı’na getirildi. Necibe ve Ural’ın saldırı sırasındaki yüklerinin türü ve miktarı güvenilir kaynaklarda açıklanmadı.
Böylece 3 Ağustos’tan itibaren Yaşar, Nadezhda, Necibe ve Ural olmak üzere Türkiye bağlantılı dört gemi, Rusya’nın stratejik Novorossiysk Limanı çevresinde hedef oldu; bir Türk denizci hayatını kaybetti, çok sayıda mürettebat yaralandı.
Saldırıların Ukrayna’nın Rus limanları ve ekonomik tesislerine yönelik operasyonlarını yoğunlaştırdığı dönemde gerçekleşmesi Kiev’i işaret etse de Ukrayna yönetimi bu dört saldırıyı resmen üstlenmedi.
Kırım Tatarı, Kazan Tatarına karşı!..
2012'den günümüze Rusya Federasyonu Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı ve Rusya Federasyonu Savunma Bakanı Birinci Yardımcısı, aynı zamanda Ocak 2023'ten bu yana Ukrayna'daki Rus birliklerinin (Özel Askeri Operasyon) genel komutanı. Orgeneral Valeriy Gerasimov, 1955 yılında Tataristan Özerk Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti'nin başkenti Kazan doğumlu.
Umerov sonrası Ukrayna’nın Rusya’ya yönelik saldırıları yoğunlaştı...
Ukrayna savaşındaki başarılı olup olmadığı su götürür. Putin, Gerasimov’a ne kadar çok güvenirse güvensin, başarılı bir asker sayılmaz. Suriye ve Ukrayna cephesindeki başarısızlıkları ortada. Öyle ki Ukrayna dronları neredeyse Kremlin sarayında oda oda gezip Putin'i arıyor.
Kırım Tatarı Rüstem Umerov’un 3 Ağustos 2026’da Ukrayna Dış İstihbarat Servisinin (SZRU) başına getirilmesinden sonra Ukrayna’nın, başta Moskova olmak üzere Rusya Federasyonu’nun iç kesimlerindeki enerji, sanayi, askerî ve lojistik hedeflere yönelik uzun menzilli saldırılarında belirgin bir artış yaşandı.
Bununla birlikte, bu operasyonların tamamının SZRU tarafından planlandığını veya doğrudan Umerov’un emriyle gerçekleştirildiğini gösteren kamuya açık bir kanıt bulunmuyor. Saldırıların önemli bölümü Ukrayna Silahlı Kuvvetleri, İnsansız Sistemler Kuvvetleri, askerî istihbarat teşkilatı HUR ve Ukrayna Güvenlik Servisi SBU tarafından yürütülüyor.
Umerov’un göreve başladığı 3 Ağustos günü Ukrayna’ya ait olduğu ileri sürülen İHA’lar, Rusya’nın Karadeniz’deki stratejik Novorossiysk Limanı çevresinde saldırılar düzenledi. Aynı bölgede seyreden Türk sahipli Yaşar ve Nadezhda gemileri de vuruldu.
Nadezhda’nın kaptanı saldırıda altı veya yedi Ukrayna İHA’sının kullanıldığını öne sürdü; ancak Kiev yönetimi gemilere yönelik saldırıyı resmen üstlenmedi. Operasyonun esas hedefinin Novorossiysk’teki Rus liman ve enerji altyapısı olduğu, Türk gemilerinin ise saldırı alanında kaldığı değerlendirildi.
5–6 Ağustos gecesi Ukrayna, Rusya’nın Başkurdistan ve Yaroslavl bölgelerindeki iki petrol rafinerisine uzun menzilli İHA saldırıları düzenledi. Cephe hattından yaklaşık 700 kilometre uzakta bulunan tesislerde yangın çıktığı bildirildi.
Zelenski, saldırıları doğrulayarak bu tesislerin Rus savaş ekonomisine hizmet ettiğini savundu. Rusya Savunma Bakanlığı ise aynı gece ülkenin farklı bölgelerinde 605 Ukrayna İHA’sının etkisiz hâle getirildiğini açıkladı.
8–9 Ağustos gecesi Belgorod, Novorossiysk ve Başkurdistan’ın başkenti Ufa’yı kapsayan yeni bir saldırı dalgası gerçekleştirildi. Belgorod’daki saldırılarda Rus makamlarına göre altı kişi hayatını kaybetti, 25 kişi yaralandı ve iki apartmanda yangın çıktı.
Novorossiysk’te İHA parçalarının iki tesise ve bazı konutlara düştüğü, Ufa’da ise bir inşaat alanı ile vincin vurulduğu açıklandı. Rusya Savunma Bakanlığı, bu saldırı dalgasında Rusya’nın Avrupa kesimi, Kırım, Karadeniz ve Azak Denizi üzerinde 150’den fazla İHA’nın düşürüldüğünü duyurdu.
10 Ağustos’ta Ukrayna İHA’ları, Tataristan’a bağlı Nijnekamsk kentindeki TANECO petrol rafinerisini hedef aldı. Ukrayna sınırından yaklaşık 1.200 kilometre uzaktaki tesis, Rusya’nın en büyük petrol işleme merkezlerinden biri olarak biliniyor.
Saldırıda rafineri çevresinde büyük bir yangın çıkarken Rus makamları, bir çocuk dâhil 13 kişinin hayatını kaybettiğini bildirdi. Ölenlerden dokuzunun tesise yakın bir işçi yurdunda bulunduğu açıklandı.
11–12 Ağustos gecesi Ukrayna, Rusya’nın Karadeniz’deki başlıca petrol, tahıl ve askerî sevkiyat merkezlerinden Novorossiysk’e geniş çaplı İHA ve füze saldırısı düzenledi. Saldırılarda üç kişi hayatını kaybetti, en az 24 kişi yaralandı.
Limandaki iki büyük tahıl terminali faaliyetlerini durdururken uydu görüntüleri bir tahıl taşıma bandının ağır hasar gördüğünü ortaya koydu. Kentteki bazı konutlar da zarar gördü. Novorossiysk’e yönelik saldırılar, Rus petrolü ile Kazakistan petrolünün dünya pazarlarına taşındığı güzergâhı ve Rusya’nın tahıl ihracatını doğrudan etkiledi.
14 Ağustos’ta Novorossiysk’teki Şesharis petrol terminali yeniden İHA saldırısının hedefi oldu. Rusya’nın Karadeniz’deki ana petrol ihraç merkezi olan terminalde yükleme faaliyetleri geçici olarak durduruldu.
Depolama tanklarının dolması üzerine terminale petrol kabulü de kesildi. Günlük yaklaşık 700 bin varil yükleme kapasitesine sahip limandaki çalışmalar 16 Ağustos’ta kademeli olarak yeniden başlatıldı.
15–16 Ağustos gecesi ise savaşın en geniş kapsamlı İHA operasyonlarından biri gerçekleştirildi. Rusya Savunma Bakanlığı, ülke genelinde 822 Ukrayna İHA’sının düşürüldüğünü ileri sürdü. Moskova Belediye Başkanı Sergey Sobyanin, yaklaşık 600 İHA’nın başkent Moskova yönünde ilerlediğini, bunların yaklaşık üçte birinin Moskova bölgesi üzerinde imha edildiğini açıkladı.
Moskova çevresindeki Podolsk kentinde Rusya’nın en büyük çevrim içi perakende şirketi Wildberries’e ait dev lojistik merkezi vurularak ateşe verildi. Moskova bölgesinde bir evin vurulması sonucu bir kişi yaşamını yitirdi. Rusya’nın farklı bölgelerindeki saldırılarda toplam en az altı kişinin öldüğü bildirildi.
Bu operasyonun bir bölümünün Ukrayna’nın 413’üncü “Raid” İnsansız Sistemler Alayı tarafından gerçekleştirildiği belirlendi. Birliğin FP-1 tipi uzun menzilli kamikaze İHA’larını Ukrayna’nın güneyindeki gizli noktalardan fırlattığı görüntülendi. Bu saldırılar, Ukrayna’nın Moskova ve çevresindeki ekonomik hedefleri vurabilecek seri üretim kapasitesine ulaştığını gösterdi.
18 Ağustos’ta Ukrayna, iki gün önceki büyük saldırının ardından Rusya’ya yaklaşık 800 İHA’dan oluşan yeni bir dalga gönderdi. Moskova bölgesi, Rusya’nın batı ve güney kesimleri ile Rusya tarafından ilhak edilen Kırım başlıca hedefler arasında yer aldı. Saldırıların, Rus hava savunma sistemlerini çok sayıda hedefle meşgul ederek bazı İHA’ların stratejik tesislere ulaşmasını sağlama amacı taşıdığı değerlendirildi.
20–22 Ağustos döneminde Ukrayna’nın Rus petrol ve lojistik altyapısına yönelik saldırıları devam etti. Perm bölgesindeki petrol rafinerisi ve Volgograd’daki bir askerî havaalanı hedef alındı. Samara’daki petrol rafinerisi ile Rusya’nın büyük perakende şirketleri Wildberries ve Ozon’a ait depo ve dağıtım merkezlerine de saldırılar düzenlendi.
Krasnodar bölgesindeki bir saldırıda Rus makamlarına göre üç kişi hayatını kaybetti. Ukrayna’nın bu operasyonlarla Rus ordusunun yakıt, ikmal, depolama ve ulaştırma kapasitesini zayıflatmayı amaçladığı belirtildi.
Umerov’un 3 Ağustos’ta SZRU Başkanlığına atanmasından sonraki yaklaşık üç haftada Ukrayna’nın operasyonları, sınır bölgeleriyle sınırlı kalmayarak Moskova, Tataristan, Başkurdistan, Yaroslavl, Perm, Volgograd, Samara, Belgorod, Krasnodar ve Novorossiysk’e kadar yayıldı.
Petrol rafinerileri, limanlar, askerî havaalanları, lojistik merkezleri, ticari depolar ve Rusya’nın ihracat altyapısı başlıca hedefler oldu. Özellikle 16 ve 18 Ağustos’taki yüzlerce İHA’nın kullanıldığı saldırılar, Ukrayna’nın savaşı Moskova’nın kapısına taşıma ve Rusya’nın ekonomik kapasitesi üzerinde sürekli baskı kurma stratejisinin yeni aşaması olarak öne çıktı.
Umerov’un istihbarat görevi Moskova’ya baskı, Ankara’ya mesaj!
Umerov’un SZRU Başkanlığına atanması, yalnızca bir görev değişikliği değil; Kırım meselesini yeniden öne çıkaran, Washington’la güvenlik bağlarını güçlendiren ve Ukrayna’nın savaşı Rusya’nın iç bölgelerine taşıma stratejisini destekleyen çok yönlü bir hamle.
Türkiye ve Türk dünyasıyla yakın ilişkileri bulunan Kırım Tatarı Umerov’un bu kritik göreve getirilmesi, Ankara açısından hem Kırım Tatarlarının geleceği hem de Karadeniz’deki güvenlik dengeleri bakımından dikkatle izlenmesi gereken bir gelişme.
Türkiye–Rusya ilişkilerinin temel dayanaklarından birini enerji jeopolitiği oluşturuyor. TürkAkım ve Mavi Akım doğal gaz boru hatları, Rus petrolü ve Akkuyu Nükleer Güç Santrali, Ankara ile Moskova arasında kolayca koparılamayacak stratejik bir karşılıklı bağımlılık meydana getiriyor.
ABD ise Rusya’nın enerji gelirlerini ve Türkiye üzerindeki etkisini sınırlandırmak amacıyla Ankara’nın Rus petrolü ve doğal gazına bağımlılığını azaltarak Amerikan LNG’sine ve alternatif tedarikçilere yönelmesini istiyor. Atlantic Council da Türkiye’nin Azerbaycan gazı ve ABD’den alınan LNG sayesinde Rusya’ya bağımlılığını azaltabileceğini savunuyor.
Atlantic Council Türkiye Programı kıdemli uzmanı ve eski Ukraynalı diplomat Yevgeniya Gaber’in, 21 Ağustos 2026’da yayımlanan analizinde Ankara’ya Karadeniz politikasını değiştirme çağrısı yapmasına ne demeli? Adam haddini aştığının farkında bile değil.
Gaber, Türkiye’nin Montrö Sözleşmesi aracılığıyla kurduğu denge politikasının artık yeterli olmadığını; Ankara’nın Romanya ve Bulgaristan’la birlikte deniz devriyelerini artırması, kritik enerji altyapısını ve ticaret yollarını koruması, Rusya üzerindeki diplomatik ve ekonomik baskıyı güçlendirmesi gerektiğini ileri sürüyor.
Ayrıca Türkiye’nin Ukrayna’ya Amerikan yapımı silahların aktarılması ile hava savunma ve İHA karşıtı sistemlerin konuşlandırılmasında daha etkin rol üstlenmesini öneriyor.
Dolayısıyla Umerov’un Ukrayna dış istihbaratının başına getirilmesiyle Karadeniz’de yoğunlaşan Rusya karşıtı operasyonlar, yalnızca Kiev ile Moskova arasındaki savaşın bir parçası olarak görülmemeli.
Bu gelişmeler aynı zamanda Türkiye’nin Rusya’yla kurduğu enerji ortaklığını ve Karadeniz’de izlediği denge politikasını değiştirmeye, Ankara’yı ABD–NATO eksenindeki yeni bölgesel güvenlik düzenine daha sıkı bağlamaya yönelik baskının arttığını gösteriyor.
Sürgünden Ukrayna’nın zirvesine Rüstem Umerov…
1982 yılında Özbekistan’ın Semerkant kentinde dünyaya gelen Rüstem Umerov, Sovyet lideri Josef Stalin’in 1944’te Kırım Tatarlarını topluca sürgüne göndermesi sırasında Kırım’dan Orta Asya’ya gönderilen bir ailenin çocuğu.
Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından ailesiyle birlikte Kırım’a dönen Umerov, Kırım Tatar toplumunun önde gelen isimlerinden biri olarak siyaset ve sivil toplum çalışmalarında yer aldı. Kırım Tatar Millî Meclisiyle yakın çalışarak Kırım Tatarlarının haklarının savunulmasında etkin rol üstlendi.
Rusya’nın 2014’te Kırım’ı ilhak etmesinin ardından Ukrayna siyasetinde daha görünür hâle geldi. Kırım’ın yeniden Ukrayna’ya bağlanmasını amaçlayan uluslararası Kırım Platformu’nun oluşturulmasına katkı sağladı ve Rusya’nın ilhak politikasını uluslararası kamuoyunun gündemine taşıdı.
Umerov, 2023’te Ukrayna Savunma Bakanlığına getirilen ilk Kırım Tatarı oldu ve bu görevi 2025’e kadar sürdürdü. Daha sonra Millî Güvenlik ve Savunma Konseyi Sekreterliğine atandı. Son dönemde Rusya ile yürütülen barış görüşmelerinde Ukrayna heyetine başkanlık ederek esir değişimleri ve diplomatik müzakerelerde Kiev’in en önemli temsilcilerinden biri hâline geldi.
Türkiye ve Türk dünyasıyla yakın ilişkilere sahip olan Umerov, Türkçe bilmesi ve Ankara’yla yürüttüğü temaslarla da öne çıkıyor. Kırım Tatarı kimliği, Batılı ülkelerle kurduğu bağlantılar ve uluslararası müzakere deneyimi, onu Ukrayna’nın güvenlik ve dış politika yönetimindeki en etkili isimlerden biri konumuna taşıdı.
.
Ömür Çelikdönmez, dikGAZETE.com
омюр челикдёнмез, Дикгазете
Seçilmiş Kaynakça
https://www.warheroes.ru/hero/hero.asp
https://old.redstar.ru/2001/03/12_03/a_t21.html
https://szru.gov.ua/en/about/history-of-creation
https://szru.gov.ua/about/kerivnytstvo--szr-ukrainy
https://president.gov.ua/documents/6952026-60757
https://christianhistoryinstitute.org/incontext/article/hus
https://www.president.gov.ua/documents/6932026-60749
https://www.dw.com/tr/karadenizdeki-türk-gemileri-saldırı-kıskacnda/a-78470871
https://apnews.com/article/russia-ukraine-war-01294bf8744282086e8f76c8130e16ba
https://english.news.cn/europe/20260822/00d389f0e1604204bb1baafe7133facf/c.html
https://unn.ua/en/news/ukraine-approves-new-symbols-of-the-foreign-intelligence-service
https://www.dikgazete.com/yazi/idlip-te-sehit-dusen-turk-askerlerinin-ahi-tuttu-9329.html
https://www.yenicaggazetesi.com/amerikadan-turkiyeye-karadeniz-cagrisi-1064480h.htm
https://apnews.com/article/trump-erdogan-white-house-visit-396fa12409880baa28982d93c73f53f1
https://www.atlanticcouncil.org/blogs/turkeysource/azerbaijan-and-us-helping-turkey-diversify-gas/
https://www.mfa.gov.tr/no_-151_-karadeniz-de-turk-sahipli-sivil-gemilere-yonelik-saldirilar-hk.en.mfa