Ana və uşaq arasında bağın qurulması və separasiya

Ana ilə uşaq arasında yaranan bağ insan həyatında ən dərin və təməl emosional əlaqələrdən biridir. Bu bağ, uşağın dünyaya gəldiyi ilk andan etibarən onun ruhsal və sosial inkişafının bünövrəsini təşkil edir. Ana ilə uşaq arasındakı münasibət təkcə bioloji deyil, eyni zamanda emosional, mənəvi və psixososial bir prosesdir. Bu münasibətin güclü və sabit olması uşağın özünü təhlükəsiz hiss etməsinə, emosiyalarını ifadə etməsinə və gələcəkdə sağlam münasibətlər qurmasına kömək edir.

Ana ilə uşaq arasındakı bağın formalaşması hamiləlik dövründən başlayır. Ana bətnində keçən bu dövr, uşağın ananın səsi, hərəkətləri və emosional vəziyyəti ilə tanış olduğu ilk mərhələdir. Doğuşdan sonra isə bu bağ daha da dərinləşir. Körpənin ilk aylarda anasına olan ehtiyacı həm fiziki, həm də emosional baxımdan çox yüksək olur. Ana tərəfindən göstərilən sevgi, diqqət və qayğı, uşağın özünü qəbul etmə hissinin, mənlik şüurunun və sosial davranışlarının əsasını qoyur.

Xüsusilə 0-3 yaş dövrü bu baxımdan çox əhəmiyyətlidir. Bu dövrdə formalaşan güclü ana-uşaq bağı, uşağın gələcəkdə digər insanlara qarşı etimadının və sosial əlaqələrinin necə olacağını müəyyən edə bilər. Uşaq anasının yanında özünü təhlükəsiz hiss edirsə, dünyanı da təhlükəsiz və sevgi dolu bir yer kimi qavrayır. Bu da onun daxili dünyasında sakitlik və güvən yaradır.

Separasiya isə uşağın anadan fiziki və psixoloji olaraq ayrılma prosesidir. Bu, uşağın inkişafının təbii bir mərhələsidir və müstəqil şəxsiyyət kimi formalaşmasının vacib şərtidir. Separasiya prosesi uşağın anadan ayrılıb öz sərhədlərini müəyyən etməyə başladığı dövrdür. Bu mərhələ, eyni zamanda uşağın özünü dərk etmə və dünyaya fərdi şəkildə münasibət bildirmə bacarığının inkişaf etdiyi dövrdür.

Bununla belə, separasiya asan keçmir. Çünki uşaq bu mərhələdə hələ də anasının dəstəyinə və varlığına ehtiyac duyur. Ana ilə uşaq arasında olan bu ayrılıq hər iki tərəf üçün emosional cəhətdən çətin ola bilər. Uşağın müstəqilləşmə istəyi ilə təhlükəsizlik ehtiyacı arasında daxili mübarizə yaşanır. Ananın bu dövrdə göstərdiyi anlayış və dəstək uşağın ayrılma prosesini daha sağlam keçməsinə kömək edir.

Separasiya prosesi, uşağın sosial və emosional inkişafında yeni bir mərhələni işarə edir. Uşaq artıq özünün fərdi bir şəxs olduğunu dərk edir və dünyaya fərqli bir baxışla yanaşmağa başlayır. Bu mərhələdə ana ilə uşaq arasındakı əlaqə daha balanslı və qarşılıqlı hörmətə əsaslanan bir forma almalıdır. Ananın uşağın sərbəstliyini təşviq etməsi, eyni zamanda yanında olduğunu hiss etdirməsi uşağın özünü daha güvənli hiss etməsinə şərait yaradır.

Separasiya heç də anadan uzaqlaşmaq və ya əlaqənin kəsilməsi demək deyil. Əksinə, bu mərhələdə ana uşağın emosional sərhədlərini qəbul etməli və ona fərdi inkişaf üçün yer verməlidir. Uşağa özünü ifadə etmək, qərarlar vermək və seçim etmək fürsəti yaradıldıqda, o, özünü daha dəyərli və müstəqil hiss edir.

Ananın bu dövrdə öz emosiyalarını idarə etməsi və uşağın dəyişən ehtiyaclarını anlayaraq ona uyğun yanaşması da vacibdir. Anaların uşaqlarının fərdi sərhədlərinə hörmətlə yanaşması və onların təcrübə etmələrinə imkan yaratması, uşaqların psixoloji sağlamlığı üçün olduqca əhəmiyyətlidir.

Uşağın bu mərhələni uğurla keçməsi onun gələcək inkişafında müsbət izlər buraxır. Belə uşaqlar daha balanslı, sosial bacarıqları güclü və emosional cəhətdən sabit olurlar. Ana-uşaq bağının güclü olması və separasiya prosesinin sağlam şəkildə tamamlanması uşağın şəxsiyyət inkişafında mühüm rol oynayır.

Nəticə olaraq, ana ilə uşaq arasındakı bağ insan həyatının ən incə, amma bir o qədər də güclü münasibətlərindən biridir. Bu münasibətin təməlində sevgi, qayğı və qarşılıqlı güvən dayanır. Separasiya mərhələsi çətin olsa da, düzgün yanaşma ilə bu dövr həm ana, həm də uşaq üçün inkişaf və böyümə fürsəti ola bilər.

-PRİM – “Psixososial Reabilitasiya və İnkişaf Mərkəzi”nin direktoru-

-Psixoloqla əlaqə saxlamaq istəyənlər Bakı şəhəri, Zahid Xəlilov 48A, Elmlər m/st yaxınlığında yerləşən “PRİM” Psixososial Reabilitasiya və İnkişaf Mərkəzinə müraciət edə və ya 050 777 80 04 mobil nömrsi ilə birbaşa Almara Ağaqızı ilə əlaqə saxlaya bilərlər. Həmçinin almara.melikova.aga_qizi instagram səhifəsi vasitəsi ilə də Almara xanımla kontakt yarada bilərlər-