Kırım Kalkınma Vakfı Başkanı Ünver Sel yazdı;
ABD-İsrail ilişkilerinde güven krizi derinleşiyor: Orta Doğu’da yeni güç dengesi mi oluşuyor?
Orta Doğu’da diplomatik temasların hız kazandığı bir dönemde, Vaşington ile Tel Aviv arasındaki görüş ayrılıklarının giderek daha görünür hâle geldiği değerlendiriliyor. Özellikle İran, Lübnan ve bölgesel güvenlik başlıklarında ortaya çıkan yaklaşım farklılıkları, iki stratejik müttefik arasındaki koordinasyonun geleceğine ilişkin soru işaretlerini artırıyor.
Siyasi gözlemcilere göre ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, yaklaşan Kongre seçimleri öncesinde dış politikada önemli bir diplomatik başarı elde ettiği mesajını vermeyi hedefliyor. Bu çerçevede Vaşington ile Tahran arasında yürütülen temaslarda İran’a yönelik bazı yaptırımların hafifletilmesi, enerji ihracatıyla ilgili kısıtlamaların yeniden değerlendirilmesi ve nükleer program konusunda yeni bir müzakere zemininin oluşturulmasının gündeme geldiği öne sürülüyor. Ancak bu iddialara ilişkin resmî ve doğrulanmış bir anlaşma kamuoyuna açıklanmış değildir.
Bölgedeki en kritik başlıklardan biri ise dünya enerji ticareti açısından stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı olmaya devam ediyor. Uzmanlar, İran’ın bölgedeki etkisinin artmasına yönelik olası gelişmelerin küresel enerji güvenliği üzerinde önemli sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekiyor. Bununla birlikte, bu konuda kamuoyuna yansıyan değerlendirmeler büyük ölçüde analiz niteliği taşıyor ve resmî belgelerle teyit edilmiş değil.
Lübnan cephesinde ise tablo, karmaşıklığını koruyor. ABD yönetimi, ülkenin toprak bütünlüğünü desteklediğini ve diplomatik çözüm arayışlarını sürdürdüğünü açıklarken, İsrail ordusu, güvenlik gerekçesiyle Lübnan topraklarındaki operasyonlarını sürdürüyor. Güney Lübnan’daki askerî varlığın geleceği de taraflar arasında çözüm bekleyen temel konular arasında yer alıyor.
Bölgesel uzmanlar, Vaşington ile Tel Aviv arasında Lübnan’ın geleceği, İran’ın nükleer programı ve savaş sonrası yeniden yapılanma süreci konusunda ortak bir stratejinin henüz oluşmadığına dikkat çekiyor. Bu durum, ABD ile İsrail arasındaki koordinasyonun geçmiş dönemlere kıyasla daha kırılgan bir görünüm sergilediği yönündeki değerlendirmeleri güçlendiriyor.
İsrail iç siyasetinde de hükümete yönelik eleştiriler artıyor. Muhalefet temsilcileri ve bazı eski askerî yetkililer, mevcut güvenlik politikasının ülkeyi daha karmaşık bir tabloya sürüklediğini savunurken, hükümetin diplomatik süreçleri yönetme biçimini de sorguluyor. Bu tartışmaların, iktidardaki koalisyonun siyasi geleceği üzerinde etkili olabileceği ifade ediliyor.
Diğer yandan, Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir hakkında kamuoyuna yansıyan bazı iddialar da İsrail’de hukuk devleti ve kamu yönetiminde şeffaflık tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı. Söz konusu iddialar, kamuoyunda geniş yankı uyandırırken, bunların hukuki süreçler tamamlanmadan kesin hüküm olarak değerlendirilmesi mümkün değildir.
ABD’nin, İran ile yürütülen olası diplomatik temasların ayrıntılarını İsrail ile tam olarak paylaşmadığı yönündeki haberlerin doğrulanması hâlinde, bunun iki ülke arasındaki güven krizini daha da derinleştirebileceği değerlendiriliyor. Böyle bir gelişme yalnızca Vaşington-Tel Aviv ilişkilerini değil, aynı zamanda Orta Doğu’daki güvenlik mimarisini ve bölgesel güç dengelerini de etkileyebilecek potansiyele sahip.
Türkiye açısından bakıldığında ise gelişmeler yakından takip ediliyor. Ankara, uzun süredir bölge ülkelerinin egemenliğinin ve toprak bütünlüğünün korunmasını, diplomatik çözüm mekanizmalarının güçlendirilmesini ve çatışmaların daha fazla yayılmasının önlenmesini savunuyor. Bu nedenle ABD, İsrail ve İran arasında yaşanabilecek her yeni diplomatik gelişme, yalnızca bölgesel güvenlik açısından değil, enerji arzı, ticaret yolları ve Doğu Akdeniz’in jeopolitik dengeleri bakımından da Türkiye için stratejik önem taşımaya devam ediyor.
.
Ünver Sel, dikGAZETE.com
-Kırım Tatar Kültür Dernekleri Federasyonu (KTDF) Genel Başkanı, Kırım Kalkınma Vakfı Başkanı, Uluslararası Kırım Dostları Derneği Başkanı, Uluslararası Rusofili Hareketi Kurucu ve İcra Kurulu Üyesi, Nogay Kalkınma ve Kültür Vakfı Mütevelli Heyeti Başkanı, Vietnam Eğitim ve Dostluk Derneği kurucu üyesi ve Eş Başkanı-