Fuad Safarov, Moskova’dan yazdı;
Türkiye-Pakistan-Suudi Arabistan ittifakı Rusya için tehdit oluşturuyor mu?
MOSKOVA
Rus Federal Pressa haber ajansına göre, Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan’ın Mekke’de imzaladığı ortak savunma anlaşması, Orta Doğu’da yeni bir askeri ve siyasi oluşumun ortaya çıkmasına yol açtı. Üç ülke, taraflardan birine yönelik silahlı saldırının tüm taraflara yönelik saldırı kabul edilmesini öngören anlaşmayla savunma alanında iş birliğini güçlendirmeyi hedefliyor.
Uzmanlara göre bu üç ülkenin savunma sanayisi ve finansal imkanlarının bir araya gelmesi, bölgedeki silah tedarik dengelerini değiştirebilecek bir potansiyel taşıyor.
İttifak neden kuruldu?
Rusya Halkların Dostluğu Üniversitesi (RUDN) ve Rusya Hükümeti Finans Üniversitesi öğretim görevlisi Kamran Hasanov’a göre, Sünni ülkeler arasındaki bu yakınlaşmanın arkasında Orta Doğu’daki son gelişmeler bulunuyor.
Hasanov, Türkiye’nin İsrail’in bölgedeki hamlelerinin kendi güvenliğini de etkileyebileceğini değerlendirdiğini, Suudi Arabistan’ın ise İran’dan petrol tesislerine yönelik füze saldırıları nedeniyle güvenlik endişeleri taşıdığını belirtiyor.
Pakistan’ın temel güvenlik önceliğinin ise Hindistan olduğunu kaydeden Hasanov, üç ülkenin ortak savunma mekanizması oluşturmasının nedenlerinden birinin ABD’nin bölgedeki güvenlik garantilerinin giderek daha az güvenilir görülmesi olduğunu savunuyor.
Bununla birlikte Rusya Siyasi Teknolojiler Merkezi Başkan Yardımcısı Aleksey Makarkin, anlaşmanın gerçek bir askeri çatışma durumunda nasıl uygulanacağının henüz belirsiz olduğuna dikkat çekiyor.
Makarkin, Pakistan ile Hindistan arasında yeniden savaş çıkması halinde Türkiye ve Suudi Arabistan’ın Hindistan’a karşı savaşa girip girmeyeceğinin veya İran’ın Suudi Arabistan’a saldırması durumunda Türkiye ve Pakistan’ın İran’a karşı askeri operasyon düzenleyip düzenlemeyeceğinin belirsiz olduğunu belirtiyor.
Uzman, bu sorulara anlaşmada henüz net bir yanıt bulunmadığını ifade ediyor.
Makarkin’e göre ittifak, Orta Doğu’daki çok sayıda çatışma ve çıkar çatışmasının aynı anda yoğunlaştığı bir dönemde ortaya çıktı.
Pakistan’ın Afganistan’la sorunlu ilişkilerine, Türkiye’nin İsrail’le yaşadığı gerilime ve Ankara’nın bölgede daha fazla nüfuz oluşturma çabasına dikkat çeken Makarkin, ABD’nin ise Orta Doğu’daki çatışmalarda hızlı sonuç almak istediğini belirtiyor.
Yeni ittifak Rusya’yı tehdit ediyor mu?
Uzmanlara göre Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasındaki yeni savunma mekanizmasının şu aşamada Rusya açısından doğrudan bir tehdit oluşturduğunu söylemek mümkün değil.
Makarkin, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın Rusya ile önemli bir çıkar çatışması yaşamadığını vurguluyor.
Suudi Arabistan, Rusya ile OPEC+ çerçevesinde enerji alanında iş birliği yaparken, Pakistan’ın da son yıllarda Moskova ile ilişkilerini geliştirdiği belirtiliyor.
Makarkin’e göre Rusya ile Türkiye arasındaki ilişkiler ise dönem dönem farklılık gösteriyor. Ankara’nın NATO üyesi olması nedeniyle Türkiye’nin Rusya’nın müttefiki olarak değerlendirilmesinin doğru olmadığını belirten uzman, iki ülke arasındaki ilişkilerin geçmişte özellikle Suriye konusunda ciddi gerilimler yaşadığını hatırlatıyor.
Ancak Makarkin, uluslararası sistemdeki değişimler nedeniyle Rusya ile Türkiye arasındaki çıkar çatışmalarının geçmişe kıyasla azaldığını ifade ediyor.
“Şu anda Ankara ile aramızda doğrudan bir çatışma nedeni bulunmuyor. Ancak biz hiçbir şekilde müttefik değiliz” değerlendirmesinde bulunan Makarkin, mevcut ilişkilerin pragmatik bir zeminde yürütüldüğüne dikkat çekiyor.
RUDN ve Finans Üniversitesi öğretim görevlisi Hasanov da Türkiye-Suudi Arabistan-Pakistan üçlü yapılanmasının Rusya’nın Orta Doğu’daki çıkarlarını doğrudan tehdit etmediğini savunuyor.
Hasanov’a göre Rusya’nın üç ülkeyle de pragmatik ikili ilişkileri bulunuyor. Suudi Arabistan ve Pakistan’la doğrudan bir çatışma yaşanmazken, Türkiye ile ilişkiler daha karmaşık olsa da taraflar arasında açık bir askeri çatışma bulunmuyor.
Uzman, yeni ittifakın ortaya çıkmasının “Rusya’ya karşı düşmanların birleştiği” şeklinde yorumlanamayacağını belirtiyor.
Makarkin ise yeni ittifakın üyelerinin şu aşamada Rusya’ya odaklanmadığını ve oluşumun öncelikli hedefinin bölgesel çıkarlarını ve güvenliklerini korumak olduğunu ifade ediyor.
Uzman değerlendirmelerine göre Mekke’de oluşturulan Türkiye-Pakistan-Suudi Arabistan güvenlik mekanizması, öncelikle Orta Doğu’daki güç dengelerini yeniden şekillendirme girişimi olarak öne çıkıyor. Mevcut aşamada ittifakın Rusya’yı doğrudan hedef alan bir strateji izlediğine ilişkin herhangi bir işaret bulunmuyor.