Avrupa, 2007 yılında Putin'i ciddiye almadı!

10 Şubat 2007’de Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Münih’te düzenlenen 43. Münih Güvenlik Konferansı'nda önemli bir konuşma yapmıştı. Bu konuşma, “Putin’in Münih Konuşması” olarak tarihe geçerek damgasını vurdu. Bu olay, aslında, Rus dış politikasında dönüm noktası da oldu.

Putin o tarihte konuşmasına, uluslararası güvenliğin tek kutuplu bir modele dayandırılmasını eleştirerek başlamış ve bu modelde, tek güç ve karar alma merkezi olarak Amerika Birleşik Devletleri’nin öne çıktığına işaret etmişti. Putin, bu anlayışın, “çoğunluğun iktidarı olmakla birlikte azınlığın çıkar ve görüşlerinin de dikkate alınmasını” esas alan demokrasiyle hiçbir ilgisi olmadığının altını çizmişti.

Putin'in konuşmasını o salonda izleyenlerden biri de CHP Merkez Yönetim Kurulu üyesi ve Maltepe eski Belediye Başkanı sayın Ali Kılıç'tı. Ali beyi uzun zamandır şahsen tanıyorum. Dünya ve halklar dostluğuna, Türk-Rus işbirliğine önem veren ve inanan bir dostum. Bana, gazeteciyken Münih'teki o salonda Putin'i dinlediğini anlatmıştı. Buyurun sözü kendisine bırakıyorum:

"Münih Güvenlik Konferansı bugün hâlâ “Savunmanın Davos’u” olarak anılıyor. CEO’ların değil generallerin, finans sunumlarının değil güvenlik doktrinlerinin konuşulduğu bir sahne. Ancak bu konferansın tarihine damga vuran anlardan biri, 2007 yılında Vladimir Putin’in yaptığı ve o gün için “fazla sert”, bugün için ise “fazlasıyla isabetli” olduğu anlaşılan konuşmaydı.

O salondaydım. CHP Genel Başkanı Sayın Deniz Baykal ile birlikte, Putin’in kürsüye çıkıp Batı’ya seslendiği o tarihi ana bizzat tanıklık ettik. Daha konuşmanın ilk bölümlerinde, bunun sıradan bir diplomatik çıkış olmadığını hissetmemek mümkün değildi. Putin, not okuyan bir devlet adamı gibi değil; muhataplarının gözünün içine bakan, mesajını saklama ihtiyacı duymayan bir lider gibi konuşuyordu.

Konuşma bittiğinde salonda derin bir sessizlik vardı. Avrupalı liderlerin yüz ifadeleri hâlâ gözümün önünde: şaşkınlık, rahatsızlık ve belli belirsiz bir küçümseme. Salondan çıktığımızda Sayın Deniz Baykal’ın bana dönerek söylediği cümleyi hiç unutmadım: “Ali, umarım Avrupalılar bu konuşmayı dikkate alır. Putin çok net konuştu.”

Putin gerçekten de net konuşmuştu. Tek kutuplu dünya düzenini açıkça hedef almış, ABD’nin liderliğinde şekillenen sistemin sürdürülemez olduğunu söylemişti. “Tek bir efendisi, tek bir egemeni olan bir dünya” tanımını yaparken, bunun hem dünyaya hem de o tek güce zarar verdiğini vurgulamıştı. Daha da önemlisi, NATO’nun doğuya doğru genişlemesini ilk kez bu açıklıkla sorgulamış ve şu soruyu sormuştu:“Bu genişleme kime karşı yapılıyor?”

Bu, bir diplomatik nezaket ihlali değil; bilinçli bir meydan okumaydı. Putin, ABD’nin uluslararası hukuku ihlal eden müdahalelerini ve kendi hukuk normlarını evrensel değerler gibi dayatmasını eleştirirken, Avrupa’yı da dolaylı olarak suçluyordu: edilgenlik, vizyon eksikliği ve stratejik teslimiyet.

Ancak o gün Avrupalılar bu sözleri ciddiye almadı.Bugün geriye dönüp baktığımızda asıl sorunun Putin’in ne söylediği değil, Avrupa’nın neden duymak istemediği olduğu açıkça görülüyor. Batı, Soğuk Savaş’ın bitişini kendi mutlak zaferi olarak okudu. Rusya’yı kapsayan ortak bir güvenlik mimarisi kurma fikri bilinçli biçimde reddedildi. Bu, yalnızca bir hata değil, tarihsel bir stratejik körlüktü.

Bu hafta Münih Güvenlik Konferansı yeniden toplanıyor. Aradan neredeyse yirmi yıl geçti. Rusya bu kez masada yok. Ama ironik biçimde, 2007’de ciddiye alınmayan Putin’in mesajları, bugün Avrupa’nın ana gündemi hâline gelmiş durumda. Güvenlik, caydırıcılık, kolektif savunma… Hepsi, o gün Münih’te dile getirilen uyarıların gecikmiş yankıları.

Deniz Baykal’ın salondan çıkarken söylediği o cümle, bugün çok daha ağır bir anlam taşıyor:

Putin net konuşmuştu. Avrupa ise net bir biçimde dinlememeyi tercih etmişti."