Fuad Safarov, Moskova’dan yazdı;
Rusya, Batı’nın inkâr ettiği o sözü belgelerle ortaya koydu
MOSKOVA
Türkiye’den çoğu arkadaşım, Rusya-Ukrayna ihtilafının nedenlerini sorup duruyor.
Sizleri biraz geçmişe götürmek istiyorum. Sovyetler Birliği dağılmadan önce, SSCB’nin son lideri Mihail Gorbaçov ile Batı arasında gayriresmî bir anlaşma sağlanmıştı. Buna göre NATO, SSCB sınırlarına doğru genişlemeyecekti.
Fakat SSCB dağılır dağılmaz NATO, eski Sovyet sınırlarına doğru genişlemeye başladı. Önce eski Varşova Paktı ülkeleri NATO üyesi oldu. Daha sonra da eski Sovyet cumhuriyetlerinden üç Baltık ülkesi NATO’ya alındı. Sıra Gürcistan’a ve ardından Ukrayna’ya gelince Rusya, “Dur!” diyerek tepki gösterdi ve harekete geçti.
Batı, Rusya’nın aklıyla alay etmeye çalışıyor. Basit cümlelerle anlattım; meselenin özü budur. Rusya-Ukrayna ihtilafının temelinde de bu yatmaktadır. Ukrayna bir araçtır; bu araç üzerinden Rusya’ya baskı yapılmakta, saldırılar yöneltilmektedir.
Bu arada geçenlerde önemli bir gelişme yaşandı. Rusya Dışişleri Bakanlığı Resmî Sözcüsü Mariya Zaharova, ABD Dışişleri Bakanlığı arşivlerinde yer alan belgelerin, Washington yönetiminin NATO’nun doğuya doğru genişlemeyeceğine ilişkin geçmişte verdiği taahhütleri ortaya koyduğunu belirtti.
Zaharova, kendi ‘Telegram’ kanalında yaptığı açıklamada, 9 Şubat 1990 tarihinde dönemin ABD Dışişleri Bakanı James Baker ile Sovyet lideri Mihail Gorbaçov arasında Kremlin’de gerçekleştirilen görüşmeye ait belgelere işaret ederek, söz konusu kayıtların NATO’nun doğuya doğru genişlememesi yönünde verilen güvenceyi doğruladığını ifade etti. (*)
“ABD Dışişleri Bakanlığı arşivlerinde bulunan ve kamuoyuna açık olan belgeler, James Baker’ın Gorbaçov’a verdiği taahhüdü açık bir şekilde ortaya koymaktadır. Belgelerde, ‘Almanya’nın NATO’nun bir parçası olan bölümündeki varlığımızı korursak, NATO’nun yargı alanı ve askerî altyapısı doğuya doğru bir inç dahi genişlemeyecektir’ ifadesi yer almaktadır. Bu sözlerin anlamı son derece açıktır ve herhangi bir yoruma ihtiyaç bırakmamaktadır” diyen Zaharova, NATO’nun sonraki yıllardaki genişleme sürecinin bu açıklamalarla çeliştiğini belirtti.
ABD’de 1990’lı yılların başında NATO’nun doğuya doğru genişletilmesine yönelik planların kamuoyunda tartışılmaya başlandığını kaydeden Zaharova, ilk aşamada Polonya, Macaristan ve Çekya’nın; ardından Bulgaristan, Romanya ve Slovakya dâhil diğer Doğu Avrupa ülkelerinin; daha sonra ise Baltık ülkelerinin ittifaka katılmasının öngörüldüğünü ifade etti.
Zaharova, “Daha sonraki aşamalarda Ukrayna, Moldova ve Gürcistan’ın da ittifaka dâhil edilmesi gündeme getirilmiştir. Takip eden yıllarda bu planlar Batı’nın somut politikalarına dönüşmüş ve kademeli olarak hayata geçirilmiştir. Dolayısıyla NATO’nun doğuya doğru genişlemesine ilişkin stratejinin kökenleri, daha sonraki dönemlerde değil, 1990’lı yılların başında şekillenen siyasi yaklaşımlara dayanmaktadır” değerlendirmesinde bulundu.