Önce Sisi’yle görüşülecek ardından Esat ile

Mısır, 1798'de Napolyon Bonapart'ın Fransız kuvvetleri tarafından işgal edilene kadar Memlûk yönetimi altında yarı özerk kaldı. Fransızların İngilizlere yenilmesinin ardından Osmanlı Türkleri, yüzyıllarca Mısır'ı yöneten Mısırlı Memlûkler ve Osmanlı'nın hizmetinde olan Arnavut paralı askerleri arasında üçlü bir iktidar mücadelesi yaşandı.

Fransızların sınır dışı edilmesinin ardından, 1805 yılında Mısır'daki Osmanlı ordusunun Arnavut kökenli askerî komutanı Mehmed Ali Paşa tarafından iktidara el konuldu. Muhammed Ali, Memlûkleri katletti ve 1952 devrimine kadar Mısır'ı yönetecek bir hanedan kurdu.

Ankara-Kahire ilişkilerinde normalleşme ötesi işbirliği!..

Mısır Devlet Başkanı Abdülfettah es-Sisi’nin, Türkiye-Mısır Yüksek Düzeyli Stratejik İşbirliği Konseyi toplantısı için 4 Eylül’de Ankara’da olması bekleniliyor. Sisi’nin Türkiye’ye yapacağı ilk ziyaret.

İki ülke arasındaki ilişkilerin normalleşmesi açısından büyük önem taşıyor. Türkiye ve Mısır, 2013'teki Mısır askeri darbesi sonrasında diplomatik ilişkilerinde ciddi gerilimler yaşamıştı. Sisi'nin Türkiye ziyareti, bu gerilimlerin azalması ve diplomatik bağların yeniden güçlenmesi anlamına geliyor.

Cumhurbaşkanı Recep Erdoğan ve Sisi bu ziyarette, ikili ilişkileri bir üst seviyeye taşıyacak anlaşmaları imzalayacak, başta Libya ve Gazze olmak üzere bölgesel konuları ele alacaklar. Ziyaret, bölgesel işbirliği, ticaret, enerji ve güvenlik gibi alanlarda yeni işbirliği fırsatlarını gündeme getirebilir.

Ayrıca, Doğu Akdeniz'deki enerji kaynakları, Libya krizi ve Filistin meselesi gibi bölgesel konularda iki ülkenin ortak çıkarlarını gözden geçirmesi için bir zemin oluşturabilir. Bu ziyaret hem Türkiye hem de Mısır için yeni bir dönemin başlangıcını işaret ediyor ve bölgedeki dengeleri etkileyebilecek bir adım olarak değerlendiriliyor.

Mısır Cumhurbaşkanı Abdülfettah Sisi'nin Türkiye ziyareti, özellikle Gazze'deki Hamas-İsrail görüşmelerine dolaylı ama önemli bir etki yapacaktır.  Her iki ülkenin Gazze işbirliği; İsrail ve küresel destekçilerine karşı ellerini güçlendiren fiili bir durum olacaktır.

Ancak, Mısır’ın coğrafi yakınlığı nedeniyle geleneksel olarak İsrail ve Hamas arasındaki arabulucu rolü, Türkiye ile olan rekabetini de içinde barındırıyor. Mısır, bu konuda Türkiye gibi rahat sayılmaz. Çünkü hem Filistinlilerle hem de İsrail ile komşu. Ülkede hatırı sayılır Filistinli bir nüfus yaşadığı da unutulmamalı.

Bu nedenle Mısır, bölgesel ve iç dinamikleri dikkate almak zorunda.  Türkiye bu reel politik durumun gayet farkında. Mısır, uzun süredir Gazze'de arabuluculuk yapan ana aktörlerden biri olarak öne çıkıyor ve bu rolü ABD ile koordineli sürdürüyor.

Buna karşılık, Türkiye'nin Hamas ile olan yakın ilişkisi ve İsrail'e yönelik eleştirileri, bu süreçteki etkisini sınırlı kılıyor. Amerikalılar, Mısırlı yetkililerle Gazze meselesini Türk yetkililere göre daha sık görüşüyor.

Sisi'nin Türkiye ziyareti, bu dinamikler göz önüne alındığında, Türkiye'nin Gazze konusunda daha fazla etkili olma çabalarını hiç şüphesiz daha güçlendirecektir.

Türkiye, Gazze ve Filistin konusundaki taleplerini; Mısır diplomasisi üzerinden iletebileceği bir zemine kavuşacaktır. Sisi’nin bu ziyareti ile Türkiye ve Mısır arasındaki diplomatik ilişkilerin onarılması ve bölgesel işbirliğinin artırılması hedeflendiği kesin. Ama hedef tek taraflı değil. ​

Bununla birlikte Sisi'nin ziyareti, Türkiye ve Mısır'ın Gazze'deki rolü konusunda bir güç mücadelesi anlamına gelebilir. Mısır'ın, Türkiye'ye rağmen Gazze'deki arabuluculuk rolünü pekiştirmeye çalışması muhtemeldir.

Bu da görüşmelerde Türkiye'nin etkisinin azalmasına neden olabilir. Ancak unutulmaması gereken bir husus; bu tür ziyaretlerin her iki ülkenin de Gazze'deki durumu stabilize etme çabalarına katkı sağlama potansiyeli de bulunuyor.

Ancak, böyle bir görüşmenin sonuçları birçok faktöre bağlı olacaktır: Her iki ülkenin çıkarlarının nasıl örtüştüğü, iç politik baskılar, bölgesel ve uluslararası güç dengeleri gibi unsurlar bu süreci şekillendirecektir. Eğer taraflar somut adımlar atar ve ilişkilerde gerçek bir normalleşme sağlanırsa, bu görüşme, Suriye ve Türkiye ilişkilerinde yeni bir dönemin başlangıcı olarak değerlendirilebilir.

Erdoğan - Esat görüşmesi, ABD kontrolündeki PKK/PYD/SDG'nin pozisyonunu nasıl etkiler?

Erdoğan ve Esad arasındaki olası bir görüşme, ABD'nin kontrolündeki PKK/PYD/SDG'nin pozisyonunu önemli ölçüde etkileyebilir. Bu görüşme, Suriye'deki durumu daha karmaşık hale getirebilir ve PYD/SDG'nin ABD desteğine rağmen konumunu zayıflatabilir.

Erdoğan ve Esad'ın iş birliği, PKK/PYD/SDG'ye karşı ortak bir tavır geliştirilmesine yol açabilir. Özellikle Türkiye'nin, Suriye'nin kuzeyinde bir güvenli bölge oluşturma hedefi ve bu bölgeden PYD/SDG'nin çıkarılması yönündeki isteği, Esad rejimiyle yapılacak anlaşmalarla güç kazanabilir. Esad, bu grupları Türkiye'nin desteğiyle kontrol altına almak için bir fırsat olarak görebilir.

ABD açısından, bu durum, Suriye'deki etkinliğini ve PYD/SDG üzerindeki etkisini azaltabilir. ABD'nin, PYD/SDG'yi Esad ve Türkiye'nin baskısından korumak için yeni stratejiler geliştirmesi gerekebilir. Özetle, böyle bir görüşme, PYD/SDG terör örgütünün Suriye'deki pozisyonunu zorlaştırabilir ve ABD'nin bölgedeki nüfuzunu olumsuz etkileyebilir.

Erdoğan - Esat görüşmesine Türkiye destekli Suriye Milli ordusu ile Türkiye'de yaşayan Suriyeli mülteciler nasıl tepki verebilir?

Erdoğan ile Esad arasında bir görüşme gerçekleşirse, Türkiye'nin desteklediği Özgür Suriye Ordusu (ÖSO) veya Suriye Milli Ordusu (SMO) ve Türkiye'de yaşayan Suriyeli sığınmacılar farklı tepkiler verebilir Bu tepkileri ayrı ayrı belirtmekte fayda var.

1. Özgür Suriye Ordusu / Suriye Milli Ordusu (ÖSO /SMO) açısından:

a) Olumsuz Tepki: ÖSO/SMO, Esad rejimine karşı savaşan ve Türkiye'nin desteğiyle varlığını sürdüren gruplar oldukları için, Erdoğan'ın Esad'la bir görüşme yapması, onlara ihanet gibi görünebilir.

Bu gruplar, Esad rejiminin devrilmesi için savaşıyor ve Türkiye'nin politik desteğini kaybetmekten endişe duyabilirler. Bu tür bir görüşme, ÖSO/SMO içinde hayal kırıklığına ve tepkiye yol açabilir.

b) Belirsizlik: Diğer yandan, görüşmenin içeriği ve sonuçları hakkında belirsizlik varsa, ÖSO/SMO durumu değerlendirmek için beklemeyi tercih edebilir. Eğer Türkiye, Esad'la yapılan görüşmelerin ÖSO/SMO'nun çıkarlarına zarar vermeyeceğini garanti ederse, tepkileri daha hafif olabilir.

2. Türkiye'de Yaşayan Suriyeli Sığınmacılar açısından bakılacak olursa;

a) Endişe ve Korku: Suriyeli sığınmacılar, Esad rejiminden kaçan ve Türkiye'ye sığınan insanlar oldukları için, Erdoğan'ın Esad'la görüşmesi onlarda endişe ve korku yaratabilir. Bu, Türkiye'nin Esad rejimiyle ilişkilerini düzeltme yoluna gitmesi durumunda, geri dönmeleri için baskı altında kalacakları kaygısını artırabilir.

b) Bekle-Gör Tavrı: Ancak bazı sığınmacılar, görüşmenin içeriğini ve Türkiye'nin sığınmacılara yönelik politikasını görmek için bekleyebilir. Eğer Türkiye, sığınmacılara yönelik politikalarında bir değişiklik yapmayacağını ve onların güvenliğini garanti edeceğini belirtirse, tepkiler daha az yoğun olabilir. Bu iki grubun tepkisi, görüşmenin içeriği, zamanlaması ve ardından atılacak adımlara bağlı olarak değişebilir.

Türkiye - Suriye yakınlaşması, bu ülkede asker veya paramiliter güç bulunduran ABD, İran ve Rusya'yı nasıl etkiler?

Türkiye ile Suriye arasındaki yakınlaşma, ABD, İran ve Rusya'nın bölgede yürüttüğü stratejiler ve çıkarlar üzerinde çeşitli etkiler yaratabilir:

1. ABD: ABD'nin Suriye'de önemli askeri varlığı, özellikle IŞİD'e karşı yürütülen operasyonlar ve Kürt müttefiklerle ilişkiler üzerinden şekilleniyor. Bu noktada Türkiye'nin Suriye'yle yakınlaşması, ABD'nin Suriye'deki stratejilerini ve bölgedeki müttefikleriyle ilişkilerini etkileyebilir. Türkiye'nin Suriye ile işbirliği yapması, ABD'nin bu bölgelerdeki etkisini sınırlayabilir ve ABD'nin stratejik hesaplamalarını yeniden gözden geçirmesine neden olabilir.

2. İran: İran, Suriye'deki varlığı ve bu ülke üzerindeki etkisiyle bölgedeki Şii etkisini güçlendirmeyi amaçlıyor. Türkiye'nin Suriye'yle ilişkilerini iyileştirmesi, İran'ın bölgesel etkisini ve stratejik planlarını etkileyebilir. Türkiye'nin Suriye'yle yakınlaşması, İran'ın Suriye üzerindeki kontrolünü ve Şii milislerine olan desteğini daha karmaşık hale getirebilir.

3. Rusya: Rusya, Suriye'de önemli bir askeri ve siyasi varlık göstermektedir. Türkiye'nin Suriye'yle yakınlaşması, Rusya'nın Suriye'deki stratejik hesaplamalarını ve Türkiye ile olan ilişkilerini etkileyebilir. Türkiye'nin Suriye ile ilişkilerini iyileştirmesi, Rusya'nın Suriye'deki askeri ve siyasi stratejilerini yeniden değerlendirmesine neden olabilir, ancak aynı zamanda Türkiye ile Rusya arasında daha geniş bir işbirliği ve diplomatik etkileşim alanı yaratabilir. Bu yakınlaşmanın etkileri hem bölgesel hem de küresel dinamiklere bağlı olarak zamanla şekillenecektir.

.