Uşaqlarda oğurluq vərdişi

Uşaqlarda oğurluq vərdişi

BAKI, Azərbaycan

Uşağınız 6 yaşını keçib, amma hələ də özünə aid olmayan əşyaları evə gətirirsə, bu, çox ciddi bir məsələ ola bilər. Belə hallarla rastlaşan valideynlər adətən narahat olurlar. Bu yaşda uşaqların mülkiyyət hissi artıq inkişaf etməyə başlayır, onlar başqalarının və öz əşyaları arasında fərq qoymağı öyrənirlər. Yəni, əgər uşaq başqalarına aid olan əşyaları özünə götürürsə, bu davranış normaldan kənara çıxmış ola bilər və mütləq diqqət tələb edir.

Bu vəziyyətin qarşısını almaq çox vacibdir, çünki erkən müdaxilə etmədikdə, bu vərdişin davam etməsi və ya daha da pisləşməsi mümkündür. Belə hallar, gələcəkdə daha ciddi psixoloji və davranış pozuntularına, məsələn, kleptomaniyaya (oğurluq xəstəliyi) səbəb ola bilər.

Kleptomaniya nədir və uşaqlarda niyə görünə bilər?

Kleptomaniya, insanın özünə və ya başqalarına aid olmayan əşyaları oğurlamaq üzrə təkrarlanan və nəzarət altına alınamayan bir xəstəlikdir. Bu, sadəcə bir “oğurluq” halı deyil, psixoloji bir pozuntu olaraq qəbul edilir. Uşaqlarda isə bu tip davranışın ortaya çıxmasına müxtəlif amillər təsir göstərə bilər. Aşağıda, uşaqların oğurluq etməsinin əsas səbəblərini qeyd edirik.

1) Uşaqda mülkiyyət hissinin tam inkişaf etməməsi

Bu yaş dövründə, uşaqlar öz mülkiyyətlərini başqalarından ayırmağa başlamalıdırlar. Amma bəzi uşaqlarda bu hissin inkişafı hələ tam olmayıb. Belə uşaqlar, başqalarına aid olan şeylərin onlara aid olmadığını anlamaya bilərlər və bu səbəbdən əşyaları götürə bilərlər.

2) Ata-ananın tərbiyə metodlarının nöqsanları

Ata-ananın tərbiyə üsulları uşağın davranışlarını formalaşdırır. Ailədə sərt, avtoritar yanaşma, mütəmadi cəzalar və ya zorakılıq uşağın özünü ifadə etmə formasını dəyişdirə bilər. Bu cür tərbiyə ilə böyüyən uşaqlar, başqalarına və özlərinə aid olan sərhədləri doğru şəkildə dərk etməyə çətinlik çəkə bilərlər.

3) Maddi yetersizlik

Bəzən uşaqlar, onlara verilən pul və ya maddi resursların kifayət etmədiyini hiss edirlər və buna görə əşyaları oğurlamağa başlaya bilərlər. Bu, onların maddi ehtiyaclarını qarşılamaya yönəlik bir davranış ola bilər.

4) Uşağın özünü dəyərsiz hiss etməsi

Bəzi uşaqlar özlərini cəmiyyətə və ya ailələrinə qarşı dəyərsiz hiss edə bilərlər. Oğurluq, bu uşaqların özlərini daha əhəmiyyətli və fərqli hiss etmələrinə kömək edə bilər. Uşaqlar bəzən düşündükləri kimi, oğurluqla başqalarından fərqlənməyə çalışırlar.

5) Diqqət cəlb etmə arzusu

Uşaqların diqqətə ehtiyacı böyükdür. Bəzi uşaqlar, xüsusilə ailədə daha az diqqət görənlər, diqqət cəlb etmək məqsədilə oğurluq edə bilərlər. Onlar oğurluqla həm ailə üzvlərini, həm də ətrafdakıları özlərinə cəlb etməyə çalışırlar.

6) Özünəinam problemləri

Özünə inamı zəif olan uşaqlar, bəzən oğurluğu özlərini ifadə etmə vasitəsi kimi seçə bilərlər. Bu cür uşaqlar, ətrafındakılara “nümunə” olmaq istəyirlər və bu yolla, qeyri-adi bir davranış sərgiləyərək, diqqət və hörmət qazanmağa çalışırlar.

7) Sevgi və qayğı nöqsanları

Valideynlərin uşaqlarına yetərli sevgi və qayğı göstərməməsi, uşağın emosional ehtiyaclarının qarşılanmaması onların düzgün davranışlar nümayiş etdirməsinə mane ola bilər. Belə uşaqlar, diqqət və sevgini başqa yollarla, məsələn, oğurluqla əldə etməyə çalışa bilərlər.

8) Valideynlərə qarşı intiqam hissi

Bəzi uşaqlar, valideynlərinə qarşı gizli intiqam hissi bəsləyə bilərlər. Bu tip uşaqlar, valideynlərini incitməkdən, onları üzməkdən zövq ala bilər və bu da onların oğurluq etməyə başlamasına səbəb ola bilər.

9) Kənardan nümunə götürmək

Uşaqlar, öz davranışlarını ətrafdakıların davranışları ilə müqayisə edirlər. Əgər uşaqlar oğurluq edən birini görürlərsə, onlar bəzən bu davranışı təkrarlayaraq, özlərini o şəxsə bənzətməyə çalışa bilərlər.

10) Ailə daxilindəki problemlər

Ailə daxilində olan narazılıqlar, münaqişələr və ya emosional stress uşaqların davranışlarını mənfi istiqamətdə təsir edə bilər. Bu vəziyyətlərdə uşaqlar, problemli hisslərini oğurluq kimi qeyri-adi bir davranışla ifadə etməyə çalışa bilərlər.

Uşaqlarda oğurluğa qarşı necə mübarizə aparılmalıdır?

Əgər uşağınızda belə davranışlar müşahidə edirsinizsə, müdaxilə etmək vacibdir. Bu tip hallar təkcə uşağın inkişafına deyil, həm də ailə münasibətlərinə və uşağın gələcək sosial həyatı ilə bağlı problemlərə yol aça bilər. Uşağınıza sevgi, diqqət və qayğı göstərmək, onun özünü qiymətli hiss etməsini təmin etmək, onun davranışlarını düzgün istiqamətləndirmək üçün əhəmiyyətli addımlardır.

Psixoloji dəstək və valideynlər üçün tərbiyə metodları barədə məlumatlı olmaq da faydalıdır. Psixoloq və ya pedagoqla əməkdaşlıq edərək uşağın bu problemlə necə başa çıxacağını öyrənə bilərsiniz.

Uşağınızın bu cür davranışlarını vaxtında qarşısını almaq, onun sağlam psixoloji inkişafı və cəmiyyətə uyğunlaşması üçün vacibdir.

.

Psixoloq M. Almara Ağaqızı, dikGAZETE.com

-PRİM – “Psixososial Reabilitasiya və İnkişaf Mərkəzi”nin direktoru-

-Psixoloqla əlaqə saxlamaq istəyənlər Bakı şəhəri, Zahid Xəlilov 48A, Elmlər m/st yaxınlığında yerləşən “PRİM” Psixososial Reabilitasiya və İnkişaf Mərkəzinə müraciət edə və ya 050 777 80 04 mobil nömrsi ilə birbaşa Almara Ağaqızı ilə əlaqə saxlaya bilərlər. Həmçinin almara.melikova.aga_qizi instagram səhifəsi vasitəsi ilə də Almara xanımla kontakt yarada bilərlər-