Mehmet Yıldırım yazdı;
Fosfat Mutabakatı: Türkiye’nin bölgesel güç yolunda yeni ekonomik hat
Bazı mutabakatlar vardır; kâğıt üzerinde birkaç maden sahasını ve yatırım kalemini anlatır, fakat gerçekte çok daha büyük bir jeopolitik dönüşümün kapısını aralar.
Türkiye ile Suriye arasında 19 Ağustos 2026’da imzalanan Fosfat Mutabakatı da böyle okunmalıdır. Mesele yalnızca fosfat çıkarmak, taşımak veya satmak değildir. Asıl mesele; savaşın yıktığı Suriye’nin yeniden üretime kazandırılması ve Türkiye’nin bu yeniden yapılanmanın ekonomik, lojistik ve enerji merkezine yerleşmesidir.
Diplomaside mutabakat, tarafların belirli bir konuda ortak anlayış ve işbirliği zemini üzerinde uzlaşmasıdır. Bu nedenle fosfat mutabakatını yalnızca bir maden anlaşması olarak görmek, büyük resmi kaçırmak olur.
Fosfattan sanayiye…
Fosfat, fosfor içeren doğal mineral ve kayaçların genel adıdır. Özellikle gübre üretiminde kullanılan en önemli ham maddelerden biridir.
Hedef, fosfatı ham madde olarak satmak değil; maden → işleme → fosforik asit → gübre → ihracat zincirini kurabilmektir. Fosfat, Gıda Güvenliği (tedarik) için temel yapıtaşıdır.
Böylece Suriye yalnızca doğal kaynak ihraç eden değil, sanayi ve istihdam üreten bir ülkeye dönüşebilir.
Türkiye açısından ise fosfat, resmin yalnızca görünen yüzüdür. Enerji, elektrik, madencilik, demiryolları, sanayi tesisleri ve liman bağlantıları aynı ekonomik koridorun halkalarıdır.
Türkiye’nin bölgesel güç iddiası tam burada anlam kazanıyor. Çünkü güç yalnızca askeri kapasite değildir. Üreten, taşıyan, enerji sağlayan, ticaret yollarını birleştiren ve kriz yaşayan ülkeleri yeniden üretime kazandıran ülke de güç sahibidir.
Yeni ekonomik koridor…
Suriye’nin kaynakları, Türkiye’nin sanayisi, bölgenin tarım ihtiyacı ve Akdeniz limanları aynı denklemde buluştuğunda yeni bir ekonomik koridor ortaya çıkabilir. Bu ağ zamanla Irak, Ürdün, Körfez ve Akdeniz pazarlarına kadar genişleyebilir.
Üstelik fosfatın gübre üretimindeki önemi, konuyu yalnızca ticaret olmaktan çıkarıyor. Bu aynı zamanda gıda güvenliği meselesidir. Bir ülke açısından Gıda Güvenliği; tarımsal üretimin sürdürülebilmesi, gübre / su gibi temel girdilerin güvence altında olması ve gıda tedarik zincirlerinin kesintiye uğramaması anlamına gelir.
Kısacası: Gıda güvenliği, bir ülkenin kendi halkını bugün ve gelecekte yeterli gıdayla besleyebilme gücüdür.
Türkiye’nin burada dikkat etmesi gereken temel bir nokta var: Suriye’nin kaynaklarını kontrol eden güç görüntüsü vermek yerine, bu kaynakları Suriye’nin kalkınmasına dönüştüren adil ve şeffaf ortaklıklar kurulmalıdır. Gerçek jeopolitik güç, başkasının kaynaklarına hükmetmekte değil, birlikte değer üretmektedir. Türkiye’nin daha önceki ve mevcut uygulamaları bu hususa dikkat edeceğini garantilemektedir.
Fosfatın ardında ne var?
Bugün fosfatı konuşuyoruz. Yarın petrolü, doğal gazı, elektrik hatlarını, demiryollarını, limanları ve sanayi bölgelerini konuşabiliriz.
19 Ağustos Fosfat Mutabakatı, yalnızca bir “fosfat anlaşması” değil; Suriye’nin yeniden bölgesel ekonomik sisteme bağlanmasının ilk adımlarından biri olarak görülmelidir.
Türkiye’nin önündeki fırsat, Suriye’nin yeniden inşasında yalnızca yatırımcı veya müteahhit olmak değil; ekonomik bağlantıların kurucu gücü olmaktır.
Çünkü 21. yüzyılın jeopolitiğinde sorulacak soru yalnızca “Kim daha güçlü orduya sahip?” olmayacak.
Enerji hatlarını kim kuruyor?
Demiryollarını kim bağlıyor?
Limanları kim açıyor?
Sanayiyi kim taşıyor?
Tedarik zincirlerini kim güvence altına alıyor?
Türkiye bu soruların cevabında öne çıkabilirse, bölgesel liderliğini söylemden çıkarıp ekonomik gerçekliğe dönüştürebilir.
Fosfat bu nedenle yalnızca bir maden değildir.
Doğru yönetildiğinde fosfat; Ankara ile Şam arasında yeni bir ekonomik düzenin ve Türkiye merkezli daha geniş bir jeoekonomik ağın ilk taşlarından biri olabilir.
Geleceğin gücü, yalnızca topraklara sahip olmak değil; toprakları birbirine, kaynakları sanayiye, sanayiyi pazarlara ve ülkeleri ortak çıkarlara bağlayabilmektir.
Türkiye’nin asıl bölgesel liderlik fırsatı da tam burada görünür hale geliyor: Suriye’nin kaynaklarına hükmeden değil, Suriye’nin yeniden kalkınmasını bölgesel bir ekonomik güce dönüştüren Türkiye.
NOT: Orgeneral Selçuk Bayraktaroğlu’ndan yoğun telefon diplomasisi!
Ankara’da telefon trafiği hızlandı; kritik başlıklar, art arda yapılan görüşmelerle masada değerlendiriliyor. Genelkurmay Başkanı Orgeneral Bayraktaroğlu’nun yoğun diplomasi trafiği, Türkiye’nin güvenlik gündeminde “sahada güç, masada ağırlık” döneminin işareti olarak okunuyor. Türkiye nabız tutuyor; kim kiminle beraber.
Ankara konuşuyor, dünya dinliyor!
.
Mehmet Yıldırım, dikGAZETE.com
https://www.dikgazete.com/haber/turkiye-ile-suriye-arasinda-fosfat-alaninda-mutabakat-zapti-imzalandi-1015724.html