MOSKOVA - ÖZEL
Rus siyaset bilimci Georgiy Bovt, Türkiye’nin Karadeniz’de ticari gemilere yönelik saldırıların durdurulmasını öngören bir moratoryumun uygulanması konusunda Rusya ve Ukrayna üzerinde etkili olabileceğini savundu.
BFM sitesinde konuyla ilgili bir yazı kaleme alan Bovt’a göre Ankara, tarafları Karadeniz’de bir deniz ateşkesi üzerinde anlaşmaya yönlendirebilir. Uzman, Türkiye’nin kullanabileceği yöntemin 2022 yılında uygulanan Karadeniz Tahıl Girişimi’nin mekanizmasına benzeyebileceğini belirtti.
Bovt, Rusya’nın Ukrayna’nın Karadeniz limanlarına yönelik deniz ablukası oluşturduğunu ve bunun ülkenin dış ticaretinde ciddi aksamalara yol açtığını ileri sürdü. Ukrayna’ya yönelik Batı kaynaklı askeri sevkiyatların ise büyük ölçüde demiryolu üzerinden gerçekleştirildiğini ifade etti.
Uzman ayrıca Rusya’nın Odessa ve Nikolayev’deki liman altyapısına yönelik saldırılarının Kiev’in deniz yoluyla ticaret yapmasını daha da zorlaştırdığını öne sürdü.
“Tahıl Girişimi’ne benzer bir mekanizma olabilir”
Bovt, Türkiye’nin mevcut koşullarda tarafları Karadeniz’de bir deniz ateşkesi konusunda uzlaştırabilecek ülkelerin başında geldiğini söyledi.
Ankara’nın önerdiği mekanizmanın 2022’deki Karadeniz Tahıl Girişimi’ne benzeyebileceğini belirten Bovt, o dönemde Rusya’nın gemilerin denetlenmesi sürecine dahil olduğunu hatırlattı.
Bovt, bu sistem sayesinde gemilerde taşınan yüklerin kontrol edilebildiğini ve deniz yoluyla silah sevkiyatının önlenmesinin mümkün olduğunu savundu.
Bovt, “Ankara’nın fikri, 2022’deki Karadeniz Tahıl Girişimi mekanizmasını hatırlatıyor. O dönemde Rus tarafının da katıldığı gemi denetimleri gerçekleştiriliyor ve böylece yükler kontrol edilerek deniz yoluyla silah taşınmasının önüne geçilebiliyordu” değerlendirmesinde bulundu.
Türkiye deniz trafiğini nasıl etkileyebilir?
Bovt, hukuki açıdan Türkiye’nin Karadeniz, Çanakkale Boğazı ve İstanbul Boğazı’ndan geçen tüm gemileri tek taraflı olarak durdurma yetkisine sahip olmadığını kabul etti.
Bununla birlikte Ankara’nın deniz taşımacılığını zorlaştırabilecek çeşitli idari ve teknik “engeller” oluşturabileceğini öne süren Bovt, bunun bölgedeki deniz trafiği üzerinde ciddi baskı yaratabileceğini ve sonuç olarak Rusya ile Ukrayna’yı denizde bir ateşkes anlaşmasına yöneltebileceğini savundu.
Uzman, böyle bir mekanizmanın taraflar arasında daha geniş kapsamlı bir deniz anlaşmasının önünü açabileceği görüşünde.
Ukrayna’nın dış ticaretinde aksama iddiası...
Öte yandan Ukrayna’nın ithalatında da çeşitli aksaklıklar yaşandığı öne sürülüyor.
Ukraynalı uzmanların değerlendirmelerine göre ülkeye başta Çin ve Hindistan olmak üzere Asya ülkelerinden gelen bazı ürünlerin sevkiyatında sorunlar yaşanıyor.
Asya’dan Ukrayna’ya gönderilen başlıca ürün grupları arasında enerji kaynakları ve ilaçların bulunduğu belirtiliyor.
Ülkede kış aylarında yaşanabilecek olası enerji sorunları nedeniyle vatandaşlara temel gıda ürünlerinin yanı sıra jeneratör, güneş panelleri ve ihtiyaç duyulabilecek ilaçları önceden temin etmeleri yönünde tavsiyeler yapıldığı aktarılıyor.
Türkiye’nin Karadeniz’de sivil deniz taşımacılığının güvenliği için önerdiği mekanizmanın ayrıntıları henüz netleşmezken, Ankara’nın girişiminin Moskova ve Kiev tarafından nasıl karşılanacağı bölgedeki deniz trafiğinin geleceği açısından önem taşıyor.
