İrade Celil, Azerbaycan başkentinden yazdı;
Kafkasya’ya neden yaklaşıyor? Zelenski’nin sessiz hesabı ne?
Bakü, Azerbaycan
Bazen bir liderin bakışından anlarsın… Bir yere sadece diplomasi için bakmıyordur. Orada çıkar vardır, güç vardır, mecburiyet vardır. Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski, son dönemde Kafkasya’ya neden bu kadar dikkat kesildi diye düşününce, bana göre bunun cevabı “dostluk” kadar basit değil.
Çünkü dünya artık eski dünya değil.
Ukrayna-Rusya savaşı başladıktan sonra taşlar yerinden oynadı. Avrupa yıllarca alıştığı rahat düzenin aslında ne kadar kırılgan olduğunu gördü. Rus gazı bir anda ekonomik mesele olmaktan çıktı, siyasi silaha dönüştü. İşte tam o noktada Kafkasya’nın değeri bir anda büyüdü. Çünkü bu bölge artık sadece dağlardan ve sınırlardan ibaret değil; enerji yollarının, ticaret koridorlarının ve yeni güç dengelerinin tam ortası.
Ve Zelenski bunun farkında.
Özellikle Azerbaycan’ın rolü, bugün eskisinden çok daha önemli. Avrupa’ya uzanan enerji hatları, Türkiye üzerinden geçen koridorlar, Hazar bağlantıları… Bunların hepsi artık sadece ekonomik proje değil, siyasi güç meselesi. Ukrayna da savaşın ortasında, nefes alabileceği yeni alanlar arıyor. Çünkü bir ülke sadece silahla ayakta kalamaz. Para lazım, bağlantı lazım, destek lazım, yeni kapılar lazım.
Bir de işin görünmeyen tarafı var.
Rusya, yıllardır eski Sovyet coğrafyasında sadece askeri güçle etkili olmadı. İnsanların zihninde, siyasette, ekonomide de ağırlık kurdu. Kafkasya, bu etkinin en hassas bölgelerinden biri. Zelenski’nin burada kurmaya çalıştığı şey biraz da şu: “Rusya bu bölgede tek seçenek değil.”
Bence bütün meselelerden biri bu aslında.
Tabii burada Türkiye faktörünü ayrı yere koymak lazım. Çünkü Türkiye, bugün Kafkasya’da oyunun dışında kalabilecek bir ülke değil. Hem NATO üyesi hem bölgesel güç hem de Azerbaycan’la çok yakın ilişkileri var. Ukrayna da bunun farkında olduğu için Ankara hattını güçlü tutmaya çalışıyor. Çünkü Kafkasya’da Türkiye’nin ağırlığını hesaba katmadan denklem kurmak mümkün değil.
Ama Zelenski’nin asıl dikkat ettiği başka bir duygu daha var:
Toprak meselesi.
Çünkü Kafkas halkları, bu konuda çok hassas. Azerbaycan yıllarca Karabağ acısını yaşadı. Gürcistan kendi sorunlarını yaşadı. Ukrayna bugün Kırım ve işgal edilen bölgeler nedeniyle benzer bir yara taşıyor. Zelenski de bu ortak duygunun üzerinden yakınlık kurmaya çalışıyor. İnsanların yaşadığı acıyı anlayan lider görüntüsü vermek istiyor.
Ve dürüst olmak gerekirse; bu, bazen siyasette çok işe yarar.
Ama Kafkasya kolay bölge değil.
Buradaki ülkeler büyük güçlerin savaşında tamamen taraf olmanın ne kadar riskli olduğunu biliyor. O yüzden herkes dikkatli konuşuyor, dikkatli adım atıyor. Bir yandan Ukrayna’ya sempati duyuluyor, diğer yandan Rusya’yla da köprüler tamamen yakılmak da istenmiyor. Çünkü coğrafya değişmiyor. Rusya hâlâ orada ve hâlâ güçlü.
İşin ekonomik tarafı ise daha sert.
Savaş, Ukrayna’yı çok yordu. Bu ülkenin yeniden ayağa kalkması için yıllar ve milyarlar gerekecek. Yeni ticaret yolları, yeni ortaklıklar, yeni geçiş hatları lazım olacak. Kafkasya da Avrupa ile Asya arasındaki en kritik geçişlerden biri olduğu için Ukrayna, bu bölgeyi geleceği açısından önemli görüyor.
Aslında Zelenski’nin kafasındaki denklem bana göre çok net:
Kafkasya’da kim güç kazanırsa, geleceğin enerji ve güvenlik hattında da söz sahibi olacak.
Ama bu coğrafyada hiçbir şey düz ilerlemiyor.
Kafkasya’da bugün sessiz duran yarın oyunun merkezine düşebilir. Dün yakın görünen ülkeler, yarın mesafe koyabilir. Çünkü burada herkes birbirine gülümsese de herkes içinden hesap yapıyor.
Ve galiba Zelenski’nin en iyi anladığı şey de bu:
Kafkasya sadece haritada küçük bir bölge değil; dünyanın sinir uçlarından biri.
.
İrade Celil, dikGAZETE.com