Zengezur transit koridorunun inşaası Türk inşaat tekeline mi veriliyor?!..
2025 yılının sonlarına doğru Ermenistan hükümetinin, Zengezur transit koridorunun Ermenistan bölümünün inşası için Türk inşaat devi Limak İnşaat ile önemli bir anlaşma imzaladığı iddia edildi. Türk yetkililerinin kolaylaştırdığı öne sürülen bu anlaşma ile epeydir kamuoyunun gündeminde olan ve Azerbaycan’ı önce Nahçıvan’a ardından da Türkiye'ye bağlayacak stratejik ulaşım güzergâhı tamamlanmış olacak. Bu proje, bölgenin yakın tarihinin en önemli altyapı girişimlerinden birisi olarak kabul ediliyor.
Belirtilen anlaşmanın şartlarına göre Limak İnşaat, her biri 8 ila 10 kilometre uzunluğunda iki dağ tüneli, çeşitli köprüler ve kapsamlı yol yeniden inşa projeleri gerçekleştirecek. Tünellerin toplamda Bakü ile Kars’ı birbirlerine bağlayacak topyekûn yeni bir ulaşım sisteminin kilit unsurları olması bekleniyor.
Ermenistan topraklarında bir Türk şirketin yüklenici olması bazılarınca eleştiriliyor!..
Uzun vadeli sözleşmenin bir parçası olarak Limak İnşaat’ın; güvenlik önlemleri, gözetim ve devam eden operasyonlar üzerindeki yetki de dâhil olmak üzere projelerin tam kontrolünü 40 yıl boyunca üstleneceği belirtiliyor. Uzatılmış imtiyaz süresi ise özellikle Ermenistan’daki bazı çevreler tarafından eleştiriliyor. Bu kesimlere bakılırsa, yabancı bir firmaya -özellikle de Türkiye'den bir şirkete- Ermenistan topraklarındaki kritik altyapı üzerinde bu kadar geniş kapsamlı ve uzun vadeli bir kontrol yetkisi verilmesi bir takım soru işaretleri yaratıyor.
Bu arada projenin planlama ve tetkik aşamasının 2026'da başlaması ve tam olarak hayata geçirilmesinin ise 2032'de gerçekleşmesi bekleniyor. Söz konusu güzergâhtaki proje tamamlandığında bölge ülkeleri arasındaki seyahat sürelerini önemli ölçüde kısaltacağı, ticaret ve transit geçişler için de “yeni fırsatlar” yaratacağı varsayılıyor.
Erivan da söz konusu koridordan izolasyonunu hafifletmek için istifade etmek istiyor…
Zengezur transit koridoru, onu Türkiye'yi “Türk Dünyası”na ve ötesine bağlayan hayati bir ulaşım koridoru olarak gören Türkiye ve Azerbaycan yetkilileri için uzun zamandır öncelikli bir proje olagelmişti. Ermenistan’ın ilgili projeye katılımı, Erivan'ın coğrafi konumunu kullanarak, adeta “çıkmaz sokak bir eyalet” olmaktan ziyade bir geçiş merkezi haline gelmeyi hedeflemesi açısından önemli bir politika değişikliğini temsil ediyor. Türkiye Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdülkadir Uraloğlu, daha önce bu güzergâhın “Orta Koridor”un kapasitesini artıracağını ve potansiyel olarak yılda milyonlarca ton kargoyu taşıyabileceğini bildirmişti. Azerbaycan tarafı da koridor boyunca kargo akışının 2040 yılına kadar 865.000 TEU'ya (20 feet – yaklaşık 6 metre uzunluğunda bir konteynır birimi) ulaşabileceğini öngörüyor.
Projenin uygulanmasının temel zorlukları ve ABD’nin kendisini konumlandırma çabası…
Zengezur Projesi, özellikle dağlık arazi nedeniyle kapsamlı tünel kazıları gerektirmesi bakımından teknik zorluklarla karşı karşıya. Bununla birlikte, projeyi alacağı ileri sürülen Limak şirketi, Türkiye genelinde ve uluslararası alanda çok sayıda büyük altyapı projelerinin ihalelerini almış olması sebebiyle ciddi bir deneyime sahip olmasıyla tanınıyor. Bahsi geçen anlaşma, bölgede daha geniş jeopolitik değişimlere de değiniyor. Bu arada Amerika Birleşik Devletleri (ABD) de, TRIPP (Trump Uluslararası Barış ve Refah Yolu) adını koyduğu nam-ı diğer projesi ile sahadaki ilgili gelişmelere paralel olarak kendi çıkarları çerçevesinde ilerleyerek, bölgedeki statükonun değiştirilmesi sürecinde kendisini “kilit bir ortak” olarak konumlandırmaya çalışıyor…