MOSKOVA - ÖZEL
Izvestia gazetesine göre Rusya’ya yabancı sermaye akışı yeniden hız kazandı. BM Ticaret ve Kalkınma Konferansı’nın (UNCTAD) verilerine göre, 2025 yılında ülke ekonomisine giren doğrudan yabancı yatırım (DYY) tutarı 25,3 milyar dolara ulaştı. Bu rakam, bir önceki yıla kıyasla 11,5 katlık artışa işaret ediyor.
Gaidar Enstitüsü tarafından hazırlanan araştırmaya göre, 2022 yılında yaptırımlar nedeniyle ciddi gerileme yaşayan Avrasya bölgesindeki yatırım akışları yeniden toparlanma sürecine girdi. Geçen yıl bölgede en yüksek yatırım girişini Rusya kaydetti.
Buna rağmen yatırım hacmi henüz yaptırım öncesi seviyelere ulaşmış değil. Rusya’ya 2021 yılında 38,6 milyar doların üzerinde doğrudan yabancı yatırım yapılırken, son 30 yılın rekoru ise 2008’de kaydedilen 75,8 milyar doları aşan giriş olmuştu.
Yatırımların kaynağı Asya ve Körfez ülkeleri...
Araştırmada, Avrasya bölgesinde yatırım sağlayan başlıca ülkelerin Çin, Hindistan, İran, Türkiye ve Körfez ülkeleri olduğu belirtildi. Rusya’nın Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) ortaklarıyla birlikte bu ülkelerle ekonomik iş birliğini artırdığı, Moskova ile Birleşik Arap Emirlikleri arasında ticaretin serbestleştirilmesine yönelik görüşmelerin sürdüğü ifade edildi.
Rapora göre, 2022-2025 döneminde “dost olmayan” ülkelerden gelen yatırımlar yaklaşık yüzde 50 azalırken, “dost ülkelerden” gelen yatırımlar yüzde 50’den fazla arttı.
Rusya Ekonomik Kalkınma Bakanlığı da son iki buçuk yılda “altın vize” programı kapsamında ülkeye 3,3 milyar ruble yatırım çekildiğini açıkladı. Program, yatırım karşılığında yabancı yatırımcılara kolaylaştırılmış oturma izni imkânı sunuyor.
Teknoloji ve sanayi projelerine ilgi artıyor...
Uzmanlar, yabancı şirketlerin artık kısa vadeli ticari faaliyetlerden çok uzun vadeli projelere yöneldiğini belirtiyor. Özellikle Çinli şirketlerin son yıllarda teknoloji, inovasyon ve sanayi yatırımlarına ağırlık verdiği, Rusya’nın bölgelerinde üretim odaklı projelere ilgilerinin arttığı kaydediliyor.
Finans danışmanı Aleksey Rodin, yaptırımlar öncesinde Rusya’daki yabancı yatırımların yaklaşık dörtte üçünün bugün “dost olmayan” olarak tanımlanan ülkelerden geldiğini, bu sermayenin çekilmesinin ardından oluşan boşluğun Asya ve Orta Doğu kaynaklı yatırımlarla doldurulmaya başlandığını söyledi.
Rodin’e göre, Çin’in yanı sıra Hindistan, Türkiye ve Birleşik Arap Emirlikleri’nden gelen yatırımlar son yıllarda belirgin şekilde arttı. Bu ülkelerin toplam yatırım içindeki payı yaptırımlar öncesindeki yüzde 25 seviyesinden 2025 yılında yüzde 75’e yükseldi.
Deofşorizasyon etkisi...
Uzmanlar, yatırım artışının önemli nedenlerinden birinin de Rus şirketlerinin yurt dışındaki yapılarından ülkeye geri dönmesi olduğunu vurguluyor. İş dünyası temsilcisi Andrey Gluşkin’e göre, 2022-2025 yıllarında Kıbrıs, Hollanda ve Lüksemburg gibi ara finans merkezlerinden Rus ekonomisine yapılan yatırımlar yaklaşık 610 milyar ruble azaldı.
Bununla birlikte, şirketlerin Rusya’ya yeniden kayıt yaptırması istatistiklerde yeni sermaye girişi olarak değerlendiriliyor. Ekonomik Kalkınma Bakanlığı verilerine göre yalnızca geçen yıl 135 şirket Rusya’daki özel idari bölgelere taşındı. Bunlar arasında Ozon ve Etalon gibi büyük şirketler de bulunuyor.
2026 için temkinli iyimserlik...
Uzmanlar, yabancı yatırımcıların Rusya pazarına dönüşünün sürdüğünü ancak jeopolitik gelişmeler nedeniyle hâlâ temkinli hareket ettiğini belirtiyor.
Ekonomik Kalkınma Bakanlığı 2026 yılında yatırımlarda sınırlı bir düşüş öngörürken, 2027’de yüzde 3,8 büyüme bekliyor. Rusya Sanayici ve Girişimciler Birliği (RSPP) ise 2026’da yüzde 1’lik gerileme tahmin ediyor. Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak ise ekonomik büyümenin hızlanmasıyla birlikte yatırım faaliyetlerinde 2026 sonu veya 2027 başında yeniden canlanma yaşanabileceğini ifade ediyor.
Uzmanlara göre enflasyondaki yavaşlama, deofşorizasyon sürecinin devam etmesi ve AEB ile Körfez ülkeleriyle ekonomik ortaklıkların genişlemesi, Rusya’ya yabancı yatırım girişini önümüzdeki yıllarda destekleyen temel faktörler olacak.