ODAK: Suriye'de Terörün Tasfiyesi

Ankara

.w3-content { max-width: 100%; margin: auto;} .w3-tooltip, .w3-display-container {position: relative;} .w3-black, .w3-hover-black:hover { color: #fff!important; background-color: #000!important;} .w3-display-left { position: absolute; top: 50%; left: 0%; transform: translate(0%,-50%);-ms-transform: translate(-0%,-50%);} .w3-display-right { position: absolute; top: 50%; right: 0%; transform: translate(0%,-50%);-ms-transform: translate(0%,-50%);} .w3-btn, .w3-button {-webkit-touch-callout: none;-webkit-user-select: none; -khtml-user-select: none;-moz-user-select: none; -ms-user-select: none;user-select: none;} .w3-btn, .w3-button {border: none;display: inline-block;outline: 0;padding: 8px 16px;vertical-align: middle;overflow: hidden;text-decoration: none;color: inherit;background-color: inherit;text-align: center;cursor: pointer;white-space: nowrap;}

Suriye’deki güvenlik dengeleri, Halep’te başlayan gelişmelerle birlikte kısa sürede değişti.

Kentin doğu kırsalında yer alan Deyr Hafir çevresinde Suriye ordusuna ait kontrol noktalarına yönelik saldırılar, terör örgütü YPG/SDG’nin 10 Mart Mutabakatını ihlal ettiğini ortaya koydu.

Bu saldırıların ardından kent merkezindeki mahallelerde yaşanan hareketlilik, Suriye genelinde terörün tasfiyesine yönelik kapsamlı operasyonların devreye alınmasını zorunlu kıldı.

Halep'e bağlı mahallelerde yürütülen operasyonlarla birlikte terör örgütü YPG/SDG’nin kent içindeki hareket alanı daraltıldı. Bu sürecin ardından askeri ve güvenlik faaliyetlerinin ağırlığı Halep’in doğu hattına çevrildi.

Deyr Hafir ve Meskene ekseninde başlatılan hazırlıklarla Halep ile Fırat Nehri arasında uzanan alan adım adım kontrol altına alındı.

Batı Fırat hattında yürütülen konuşlanma ve denetim faaliyetleri, doğuya yönelik ilerleyişin zeminini oluşturdu. Hazırlıkların tamamlanmasının ardından askeri hareketlilik Fırat hattına taşındı.

Meskene ve Tabka çevresinde sağlanan kontrolle birlikte birlikler Fırat Nehri boyunca ilerledi ve Rakka ile Deyrizor hattında sahadaki tablo kısa sürede değişti.

Batıdan doğuya uzanan bu ilerleyiş, Halep’ten Fırat’ın doğusuna kadar geniş bir alanda eş zamanlı güvenlik düzenlemelerinin hayata geçirilmesini beraberinde getirdi.

Sahadaki bu gelişmelerin ardından 18 Ocak günü ateşkes ve tam entegrasyon başlıklarını içeren bir mutabakat duyuruldu.

Mutabakat kapsamında terör örgütü YPG/SDG kontrolünde bulunan alanların aşamalı olarak Suriye devlet kurumlarına devri süreci başlatıldı.

Halep’ten Fırat'a, Rakka'dan Deyrizor çevresine kadar uzanan bölgelerde askeri hareketlilik yerini idari ve güvenlik düzenlemelerine bıraktı.

Başlıklar

İlk Kırılma: Halep > Kuzey Mahallelerde Güvenlik Operasyonları > Fırat’ın Batısında Hazırlıklar > Doğu Hattına İlerleyiş > Ateşkes ve Tam Entegrasyon > Ateşkes Sonrası Süreç

İlk Kırılma: Halep

Suriye’nin kuzeyinde güvenlik dengeleri, Halep’in doğu kırsalında yaşanan saldırılarla birlikte belirgin biçimde değişmeye başladı. Deyr Hafir çevresinde Suriye ordusuna ait kontrol noktalarının insansız hava araçlarıyla hedef alınması, sahadaki gerilimin yalnızca kırsal alanla sınırlı kalmayacağını ortaya koydu.

Saldırıların sivil yerleşimlere yakın bölgelerde gerçekleşmesi, askeri güvenliğin ötesine geçen bir risk alanını ortaya çıkardı. Suriye Savunma Bakanlığı, söz konusu saldırıların 10 Mart Mutabakatı ile bağdaşmadığını bildirirken, doğu hattındaki birlikler için alarm seviyesi yükseltildi ve askeri noktalar çevresinde ek tedbirler alındı.

Bu gelişmelerin ardından güvenlik riski kısa sürede Halep kent merkezine taşındı. Kentin kuzeyinde yer alan Şeyh Maksud, Eşrefiyye ve Beni Zeyd mahalleleri, saldırıların yoğunlaştığı ve silahlı unsurların kent içindeki hareketliliğini sürdürdüğü ana alanlar olarak öne çıktı.

Bu mahalleleri kent merkezine bağlayan Leyremon ve Şeyhun kavşaklarının ulaşıma kapatılması, güvenlik gerekçesiyle alınan ilk kapsamlı tedbirlerden biri oldu.

Saldırıların gün içinde farklı noktalara yayılmasıyla birlikte kent genelinde olağanüstü güvenlik uygulamaları devreye sokuldu.

Sivil yerleşim alanlarında hasar meydana gelirken, Halep’te merkezi idarenin sembol yapılarından biri olan Valilik binası doğrudan saldırılardan etkilendi.

Kent merkezinde bulunan sağlık tesislerinin hedef alınması ise güvenlik önlemlerinin daha da sıkılaştırılmasına yol açtı. Zahi Azrak Hastanesi çevresinde güvenlik çemberi oluşturulurken, sağlık hizmetlerinin kesintisiz sürdürülebilmesi için ek tedbirler alındı.

Aynı süreçte, kent merkezindeki bazı güvenlik noktaları ile emniyet birimlerine ait tesislerin de saldırılardan etkilendiği kaydedildi.

Bu gelişmelerin ardından Halep genelinde kamu düzenine ilişkin kapsamlı kararlar alındı. Kamu kurumlarının faaliyetleri geçici olarak durduruldu, okullar ve üniversitelerde eğitime ara verildi.

Halep’te YPG/SDG’nin başlattığı çatışmalar nedeniyle güvenli bölgelere geçen siviller - Fotoğraf: Kasim Yusuf/AA

Halep Uluslararası Havalimanı güvenlik gerekçesiyle uçuşlara kapatılırken, havalimanına ulaşımı sağlayan yollar kontrol altına alındı.

Kent merkezine açılan ana arterlerde ve mahalle bağlantı yollarında kontrol noktaları kuruldu. Özellikle kuzey mahalleleri ile kent merkezi arasındaki geçişler sıkı denetime tabi tutuldu.

Ortaya çıkan bu tablo, Halep’teki güvenlik yaklaşımının yalnızca sınırlı müdahalelerle sürdürülemeyeceğini ortaya koydu.

Kırsalda başlayan ve kısa sürede kent merkezine taşınan saldırılar, müdahalenin kapsamının genişletilmesini zorunlu hale getirdi.

Kuzey Mahallelerde Güvenlik Operasyonları

Kent genelinde güvenlik seviyesinin yükseltilmesinin ardından, operasyonların ağırlığı Halep’in kuzey mahallelerine kaydırıldı.

Şeyh Maksud, Eşrefiyye ve Beni Zeyd mahalleleri, silahlı unsurların hem saldırı düzenlediği hem de kent içindeki geçişleri sağladığı alanlar olarak değerlendirildi.

Halep'te ordu güçleri mahallelerin çevresinde güvenlik önlemleri alırken - Fotoğraf: Nebieha Altaha/AA

Bu tespit doğrultusunda Suriye ordusu, daha önce yürütülen sınırlı uygulamaların kapsamını genişleterek, kentin kuzeyini içine alan bir alan kontrolü sürecini başlattı.

İlk aşamada mahallelerin çevresinde askeri varlık güçlendirildi. Ana yollar, ara bağlantılar ve mahalleler arası geçiş güzergahları güvenlik güçlerinin denetimine alındı.

Halep’te YPG/SDG’ye yönelik nokta operasyonlar - Fotoğraf: Anagha Subhash Nair/AA

Operasyonun ilk uygulamaları Eşrefiyye ve Beni Zeyd mahallelerinde yoğunlaştı. Güvenlik güçleri, belirlenen giriş noktalarından mahalle içine ilerleyerek ana caddelerde ve bağlantı sokaklarında konuşlandı.

Yapılan arama ve tarama faaliyetlerinde silahlı unsurların mevzilendiği noktalar tespit edildi. Bu noktalarda kontrol sağlandıkça, mahalle genelinde alan hakimiyeti kademeli olarak genişletildi. Eşrefiyye Mahallesi’nde sağlanan bu kontrol, kuzey mahalleleri arasındaki geçişlerin kesintiye uğratılmasında belirleyici bir rol oynadı.

Halep'te çatışmalar sonucu bina ve araçlarda çıkan yangınlara müdahale edilirken - Fotoğraf: Hişam Hac Ömer/AA

Baskının artmasıyla birlikte silahlı unsurların önemli bir bölümünün Şeyh Maksud Mahallesi’ne yöneldiği gözlendi.

“Tüm tarafları hem askeri hem de siyasi alanlarda esneklik ve iyi niyet göstermeye ve 10 Mart anlaşmasını tam olarak uygulamak için müzakerelere derhal yeniden başlamaya teşvik etmeye devam ediyoruz."

- Birleşmiş Milletler Genel Sekreter Sözcüsü Stephane Dujarric

Şeyh Maksud’un hem coğrafi yapısı hem de çevre mahallelerle olan bağlantıları, burayı kent içindeki hareketliliğin odak noktalarından biri haline getiriyordu. Bu gelişme üzerine operasyonun ağırlık merkezi kademeli olarak Şeyh Maksud’a kaydırıldı.

Şeyh Maksud’u çevreleyen güvenlik hattı güçlendirildi. Mahalleye açılan ana yollar, ara sokaklar ve bağlantı güzergahları kontrol altına alındı. Kent merkeziyle olan geçişler sınırlandırıldı ve mahalle kapalı askeri bölge ilan edildi.

Yapılan duyurularda sivillerin belirlenen alanlardan uzak durmaları istendi ve sokağa çıkma yasağı uygulamaya konuldu. Aynı zamanda, mahallede bulunan sivillerin güvenli şekilde tahliye edilebilmesi için belirli saat aralıklarında insani geçiş hatları açılacağı bildirildi.

Tahliye süreci, güvenlik güçlerinin kontrolü altında ve aşamalı biçimde yürütüldü. Sivillerin güvenli bölgelere yönlendirilmesi sırasında bazı güzergahların hedef alınması tahliyeleri zaman zaman aksattı.

Sivillerin Şeyh Maksud Mahallesi’nden güvenli bölgelere geçişi - Fotoğraf: Bakr Al Kasem/AA

Buna rağmen kontrollü tahliyeler sürdürüldü ve güvenlik güçleri, sivil yerleşim alanlarında risk oluşmaması için ilerleyişi kademeli biçimde gerçekleştirdi.

"Şeyh Maksud ve Eşrefiyye mahalleleri çevresinde alınan önlemler, güvenliği sağlama, yerleşim alanlarında silahlı faaliyetleri engelleme ve bu bölgelerin Halep kentine karşı bir baskı aracı olarak kullanılmasının önüne geçme amacı taşımaktadır."

- Suriye Hükümeti

Operasyonel faaliyetler, mahalle içine doğru belirlenen eksenler üzerinden devam etti. Birlikler, Şeyh Maksud’un iç kesimlerinde ana arterler, bağlantı sokakları ve stratejik noktalar üzerinde konuşlandı.

Arama ve tarama faaliyetleri yoğunlaştırılırken, silahlı unsurların sokak aralarında mevzilendiği ve geçici savunma düzenekleri oluşturduğu belirlendi.

Güvenlik güçleri, doğrudan ve geniş çaplı çatışmalardan kaçınarak alan hakimiyetini adım adım genişletmeye odaklandı.

(Grafik: Omar Zaghloul/AA)

Bu süreçte bazı silahlı unsurların güvenlik güçleriyle temas kurarak teslim olma yönünde girişimlerde bulunduğu bilgisi paylaşıldı.

Mahalle genelinde kalıcı güvenlik düzenlemeleri devreye alındı ve kontrol edilen alanlarda düzenin sağlanmasına yönelik uygulamalar başlatıldı.

Şeyh Maksud, Eşrefiyye ve Beni Zeyd mahallelerinde yürütülen bu müdahaleler sonucunda Halep’in kuzeyindeki tablo belirgin biçimde değişti.

Ordu birlikleri, terör örgütünden kurtarılan Şeyh Maksud Mahallesi'nde önlem alırken - Fotoğraf: Hişam Hac Ömer/AA

Üç mahalle arasındaki geçiş hatlarının kontrol altına alınmasıyla birlikte, silahlı unsurların kent içindeki hareket kabiliyeti büyük ölçüde sınırlandı.

“Halep’te yürütülen operasyonlar, kaosa bel bağlayan herkes için ibretlik bir mesaj ve ders olmuştur.”

Bu durum, Halep kent merkezine yönelik saldırı riskini azaltırken, askeri ve güvenlik faaliyetlerinin kentin doğu hattına doğru genişlemesi için uygun bir zemin oluşturdu.

Fırat’ın Batısında Hazırlıklar

Halep kent merkezinde kuzey mahallelerine yönelik müdahalenin ardından, askeri ve güvenlik faaliyetlerinin yönü kentin doğu hattına çevrildi.

Sahadan gelen tespitler, Halep’e yönelik saldırıların önemli bir bölümünün Deyr Hafir ve Meskene ekseninden yönlendirildiğini ortaya koydu.

Bu hat, silahlı unsurların hareket alanı olmasının yanı sıra Fırat Nehri’ne uzanan askeri ve lojistik geçişlerin ana güzergahıydı.

Deyr Hafir ve Meskene hattına sevk edilen birlikler

Bu nedenle, kent merkezinde sağlanan kontrolün kalıcı hale getirilmesi, doğu hattındaki bu alanın yeniden düzenlenmesini zorunlu kıldı.

Bu doğrultuda Deyr Hafir ve Meskene çevresinde askeri hazırlıklar yoğunlaştırıldı. Bölgeye zırhlı birlikler, mekanize unsurlar ve topçu birlikleri sevk edildi.

Halep ile Fırat hattı arasında uzanan ana ulaşım yolları üzerinde denetimler artırıldı; tali yollar ve kırsal bağlantılar kontrol altına alındı.

Konuşlanma, alanın adım adım askeri bir çerçeve içine alınmasına dayalı bir düzenleme olarak yürütüldü.

Suriye Ordusu, Halep'in Deyr Hafir bölgesi yakınında güvenlik önlemleri alırken - Fotoğraf: Arif Hüdaverdi Yaman/AA

Hazırlık sürecinin bir diğer ayağını, Fırat Nehri’nin batısında yer alan yerleşimler oluşturdu. YPG/SDG kontrolünde bulunan bu alanlar askeri alan ilan edildi ve silahlı unsurlardan Fırat’ın doğusuna çekilmeleri istendi.

Bu çağrı, sahadaki hareketliliği doğrudan etkiledi. Bazı bölgelerde silahlı unsurların mevzilerini terk ettiği, bazı noktalarda ise geçici savunma düzenekleri oluşturulduğu tespit edildi.

Askeri hazırlıklarla eş zamanlı olarak sivil hareketliliğin düzenlenmesine yönelik adımlar atıldı. Deyr Hafir ve Meskene çevresinde yaşayan sivillerin güvenli biçimde hükümet kontrolündeki alanlara geçebilmesi amacıyla geçici insani geçiş hatları oluşturuldu.

Deyr Hafir’deki sivillerin, güvenli bölgelere tahliyesi

Bu hatlar belirli saatlerde ve güvenlik kontrolü altında açık tutuldu. Ancak bazı noktalarda yolların kapatıldığı, hendekler kazıldığı ve geçişlerin zorlaştırıldığı yönünde tespitler yapıldı.

Bu dönemde Halep’in içme suyu altyapısı da sahadaki gelişmelerin doğrudan parçası haline geldi. Halep’e su sağlayan El-Babiri Su İstasyonu üzerinden yapılan su pompalamasının durdurulduğu belirlendi.

Kent genelinde içme suyuna erişimde aksamalar yaşanırken, tankerlerle geçici su dağıtımı uygulamaları devreye alındı. Hastaneler, sağlık merkezleri ve toplu barınma alanları öncelikli kapsamda değerlendirildi.

(Grafik: Yılmaz Yücel/AA)

El-Babiri Su İstasyonu çevresinde güvenlik önlemleri artırıldı. Bölge, askeri ve teknik ekipler tarafından denetim altına alınırken, altyapının yeniden işler hale getirilmesine yönelik hazırlıklar başlatıldı.

Bu süreç, Fırat hattına uzanan operasyon öncesinde kritik altyapı noktalarının güvence altına alınması hedefinin bir parçası olarak değerlendirildi.

“Suriye ordusunun Fırat’ın batısındaki ilerleyişi ve bazı hayati bölgelerin geri alınması, devletin bir dizi stratejik tesisin kontrolünü üstlenmesine imkan verdi.”

- Suriye Enerji Bakanı Muhammed el-Beşir

Deyr Hafir ve Meskene hattında keşif ve alan tarama faaliyetleri bu aşamada yoğunlaştı. Kırsal alanda yapılan çalışmalarda silahlı unsurlara ait olduğu değerlendirilen mevzi noktaları, mühimmat depoları ve geçici toplanma alanları tespit edildi.

Bazı bölgelerde bu noktaların terk edildiği, bazı alanlarda ise geride mühimmat ve lojistik malzeme bırakıldığı kayda geçti.

Askeri hazırlık süreci ilerledikçe, Batı Fırat hattında bir askeri alan oluştu. Halep ile Fırat Nehri arasındaki bu kuşak, kent merkezini doğudan gelebilecek tehditlere karşı koruyan bir tampon bölgeye dönüştü.

Bu aşamada çalışmalar, alanın askeri, lojistik ve altyapı boyutlarıyla yeniden şekillendirilmesine odaklandı.

Batı Fırat’ta kurulan bu düzen, askeri hareketliliğin nehir hattını aşarak doğuya taşınmasının önünü açtı. Hazırlıklar tamamlandıkça operasyonun yönü daha net biçimde ortaya çıktı.

Doğu Hattına İlerleyiş

Batı Fırat hattında yürütülen hazırlıkların tamamlanmasının ardından, askeri hareketlilik yeni bir eşiğe geçti.

Bu aşamada artık yalnızca alan baskısı değil, doğrudan ilerlemeye dayalı bir askeri hareket planı devreye alındı. Birlikler, Deyr Hafir çevresinden başlayarak Fırat hattına doğru eş zamanlı ilerleyişe geçti.

(Grafik: Murat Usubali/AA)

İlk temaslar, kırsal alanda tespit edilen savunma hatlarında yaşandı. Keşif faaliyetleri sırasında belirlenen mevzi noktaları ve geçici toplanma alanları, operasyonun ilk saatlerinde kontrol altına alındı.

Bazı bölgelerde silahlı unsurların geri çekildiği, bazı noktalarda ise kısa süreli çatışmalar yaşandığı kayda geçti.

Deyr Hafir hattında sağlanan bu ilerlemenin ardından askeri hareketlilik Meskene yönüne kaydırıldı.

Halep ile Rakka arasındaki ana güzergah üzerinde yer alan bu hat, askeri ve lojistik açıdan kritik bir konumdaydı.

Kontrol altına alınan Meskene'de halk, ordu birliklerini karşılarken - Fotoğraf: Izz Aldien Alqasem/AA

Meskene belde merkezine ulaşıldığında giriş ve çıkış noktaları kontrol altına alındı. Beldeyi çevreleyen kırsal alanda güvenlik taramaları yapıldı.

Bu ilerleyiş, operasyon süreci için belirleyici unsurlardan biri oldu. Batıdan doğuya doğru uzanan hat üzerinde askeri hareketlilik kesintisiz biçimde sürdü.

Birlikler, Fırat Nehri’ne yaklaştıkça, nehir hattını çevreleyen yerleşimlerde ve altyapı noktalarında konuşlandı.

Bu süreçte askeri ilerleyişle birlikte, alanın kontrolünü pekiştirecek iç güvenlik düzenlemeleri de eş zamanlı olarak devreye alındı.

(Grafik: Murat Usubali/AA)

Operasyonun önemli duraklarından biri Tabka hattı oldu.

Birlikler, Tabka’ya açılan ana yollar üzerinde konuşlanarak kentin çevresinde güvenlik çemberi oluşturdu.

Tabka Havaalanı çevresindeki alanlar denetim altına alınırken, havaalanının askeri ve lojistik açıdan yeniden kullanılabilir hale getirilmesine yönelik hazırlıklar başlatıldı.

Aynı süreçte Tabka Barajı çevresinde askeri varlık artırıldı. Barajın kontrol altına alınması, Fırat hattındaki su ve enerji altyapısının güvence altına alınması açısından kritik bir adım olarak kayda geçti.

Tabka kentinde halk YPG/SDG’nin sözde önemli isimlerine ait heykelleri yıkarken - Fotoğraf: Izz Aldien Alqasem/AA

Tabka hattındaki gelişmelerin ardından askeri hareketlilik Fırat’ın doğusuna taşındı. Rakka ve Deyrizor çevresinde sahadaki denge hızla değişmeye başladı.

Bazı bölgelerde silahlı unsurların mevzilerini terk ettiği, yer yer ise kısa süreli çatışmalar yaşandığı bildirildi.

Bu aşamada aşiret unsurlarının sahaya girmesi, operasyonun seyrini etkileyen önemli bir unsur olarak öne çıktı. Yerel unsurlar, çekilen silahlı grupların ardından güvenlik boşluğu oluşan alanlarda kontrol sağlamaya başladı.

(Grafik: Mehmet Yaren Bozğun/AA)

Rakka kırsalında ilerleyen birlikler, kentin giriş ve çıkış noktalarında konuşlandı. Kent merkezine yönelik doğrudan bir müdahaleden ziyade, çevre hatların kontrol altına alınmasına öncelik verildi.

Deyrizor hattında ise enerji altyapısı ve ana ulaşım güzergâhları öne çıktı. Ömer Petrol Sahası ve Kuniko Doğal Gaz Sahası çevresinde güvenlik önlemleri artırıldı. Tesislerin çevresi denetim altına alındı.

Bu süreçte askeri hareketlilik yüksek tempoda sürdü. Sahadaki birliklerin eş zamanlı ilerleyişi, operasyonun yaklaşık 44 saatlik bir zaman dilimi içinde geniş bir alana yayılmasını sağladı.

Suriye ordusu birlikleri Rakka merkezinde - Fotoğraf: Izz Aldien Alqasem/AA

Bu tempo, sahadaki silahlı yapıların koordinasyonunu zorlaştırırken, geri çekilmeleri hızlandıran bir etki yarattı. Bazı bölgelerde silahlı unsurların doğuya doğru çekildiği bildirildi.

(Grafik: Mehmet Yaren Bozğun/AA)

Operasyonun ilerleyen saatlerinde, Fırat hattının her iki yakasında da askeri ve güvenlik düzenlemeleri eş zamanlı olarak yürütüldü.

Kontrol altına alınan bölgelerde geçici güvenlik noktaları oluşturuldu. Ana yollar ve köprüler denetim altına alındı.

Ateşkes ve Tam Entegrasyon

Batıdan doğuya uzanan askeri hareketliliğin geniş bir hatta etkisini göstermesinin ardından, sahadaki tablo 18 Ocak akşam saatlerinden itibaren farklı bir yön kazandı.

Rakka kentindeki halk, bölgenin terör örgütü YPG/SDG'den kurtarılmasını kutlarken - Fotoğraf: Abdulfettah Hüseyin/AA

Birçok bölgede askeri ilerleyişin durmasıyla birlikte cephe hatlarında temaslar azaldı, kontrol noktalarında bekleyişe geçildi. Bu gelişmeler, askeri baskının sahadaki dengeyi değiştirdiği bir aşamadan, siyasi ve idari düzenlemelerin öne çıktığı bir sürece geçildiğini gösterdi.

Bu çerçevede, ateşkes ve “tam entegrasyon” başlıklarını içeren bir mutabakata varıldığı kamuoyuna duyuruldu. Açıklamalarda, ateşkesin Halep’ten Fırat hattına, Rakka ve Deyrizor çevresine kadar uzanan tüm bölgeleri kapsadığı belirtildi.

Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara, mutabakata ilişkin yaptığı açıklamada, sürecin ülkenin toprak bütünlüğünün korunması ve merkezi otoritenin güçlendirilmesi amacıyla yürütüldüğünü ifade etti.

Şara, silahlı yapıların kontrolünde bulunan alanların devlet kurumlarına devrinin, güvenlik ve kamu düzeninin yeniden tesis edilmesi açısından zorunlu olduğunu vurguladı.

Açıklamada, entegrasyon sürecinin aşamalı biçimde uygulanacağı ve sahadaki koşullara göre ilerleyeceği belirtildi.

Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara, YPG/SDG ile ateşkes ve örgütün tam entegrasyonunu kapsayan bir anlaşmaya imza atarken

Cumhurbaşkanlığından yapılan değerlendirmelerde, mutabakatın askeri kazanımların idari ve kurumsal düzleme taşınmasını hedeflediği belirtildi. Sürecin, güvenlikten altyapıya, kamu hizmetlerinden enerji tesislerine kadar geniş bir alanı kapsadığı kaydedildi. Açıklamalarda ayrıca, ateşkesin kalıcı hale gelmesinin sahadaki uygulamalara bağlı olduğu ifade edildi.

Bu çerçevede duyurulan ateşkes ve tam entegrasyon mutabakatında yer alan maddeler şu şekilde sıralandı:

(Grafik: Yasin Demirci/AA)

Anlaşmanın en kritik unsuru olarak, terör örgütü YPG’nin daha önceden uzlaşıldığı gibi silahlı unsurlarının bir oluşum olarak değil ”bireysel” olarak Suriye güvenlik güçleri çatısı altına girmesi ön plana çıktı.

“Bu mutabakat, birleşmiş ve istikrarlı bir Suriye için diyalog ve işbirliğinin önünü açmaktadır. Parçalanma değil, ortaklık esas alınmalıdır.”

- ABD’nin Ankara Büyükelçisi ve Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack

Mutabakatın duyurulmasının ardından sahada fiilî düzenlemelere geçildi. Bazı bölgelerde askeri hareketlilik tamamen dururken, kritik altyapı noktaları ve ana ulaşım güzergâhları çevresinde güvenlik önlemleri sürdürüldü. Birlikler, olası ihlallere karşı mevcut konuşlanmalarını koruyarak teyakkuz halinde kaldı.

Ateşkes Sonrası Süreç

Ateşkes ve tam entegrasyon mutabakatının ilan edilmesinin ardından sahadaki tablo, yalnızca cephe hatlarında çatışmaların durmasıyla sınırlı kalmadı. Sürecin en hassas başlıklarını, YPG/SDG kontrolünde bulunan gözaltı tesisleri, kamplar ve kritik altyapı noktalarının Suriye devlet kurumlarına devri oluşturdu

Bu kapsamda Rakka, Haseke ve Deyrizor hattında uzun süredir YPG/SDG kontrolünde tutulan cezaevleri ve kamplar, ateşkes sonrası dönemin ilk güvenlik sınavı olarak öne çıktı.

Aktan Hapishanesi

Suriye ordusunun Rakka kent merkezinde kontrolü sağlamasının ardından, YPG/SDG’nin kullandığı el-Aktan Hapishanesi ve çevresinde ortaya çıkan tablo, örgütün bölgede uyguladığı gözaltı ve baskı düzenini görünür hale getirdi.

Hapishaneden serbest kalan çocuklar, YPG/SDG’nin kendilerine yönelttiği suçlamaların “bayrak açmak”, “sosyal medyada propaganda yapmak” ve “izinsiz gösterilere katılmak” gibi gerekçelere dayandırıldığını aktardı. Serbest bırakılanlardan Hasan, yaşadıklarını şu sözlerle anlattı:

Suriye ordusunun bölgeyi ele geçirmesiyle birlikte, örgütün işgal ettiği alanlarda çocukların da dahil edildiği sistematik bir gözaltı ve baskı mekanizması kurduğu netleşti.

Ateşkes süreci kapsamında el-Aktan Hapishanesi ve çevresindeki YPG/SDG unsurlarının Ayn el-Arab yönüne sevk edilmesine, tesisin ise tamamen Suriye ordusu ve ilgili güvenlik birimleri tarafından devralınmasına karar verildi.

Şeddadi ve Haseke

Ateşkesin ilan edilmesini takip eden süreçte sahaya yansıyan ilk ciddi güvenlik krizlerinden biri, Haseke’nin Şeddadi ilçesinde yaşandı. YPG/SDG kontrolünde bulunan ve DEAŞ mensuplarının tutulduğu cezaevinden çok sayıda tutuklunun serbest kaldığı ya da kaçtığı yönündeki bilgiler kamuoyuna yansıdı.

Serbest kalan DEAŞ mensupları, cezaevi kapılarını açan kişilerin kendilerini “Suriye askeri” olarak tanıttığını, ancak konuşma tarzları ve görünümlerinden YPG/SDG mensubu olduklarını anladıklarını aktardı. Veysel Ahmed Mustafa, yaşananları şu sözlerle dile getirdi:

Olayın ardından bölgeye giren Suriye ordusu ve iç güvenlik unsurları, serbest bırakılan DEAŞ mensuplarının tamamını yakalayarak gözaltına aldı. Şam yönetimi, yaşananları ateşkes sürecini zedeleyebilecek nitelikte ciddi bir güvenlik ihlali olarak değerlendirdi ve DEAŞ dosyasının YPG/SDG tarafından siyasi ve askeri baskı aracı olarak kullanıldığını vurguladı.

Bu gelişmelerin ardından Haseke genelinde güvenlik önlemleri artırıldı. Ana yollar, kırsal geçiş güzergâhları ve stratejik noktalar kontrol altına alındı. Şeddadi hattında arama-tarama faaliyetleri genişletildi.

Hol Kampı

Ateşkes sonrası dönemde öne çıkan bir diğer kritik başlık, Haseke’nin güneyinde bulunan Hol Kampı oldu. YPG/SDG’nin bölgeden çekilirken kampı fiilen devretmeden terk etmesi, kamp içindeki güvenlik risklerini artırdı.

Suriye güvenlik güçleri, kampın kontrolünü devralarak çevresinde geniş çaplı güvenlik önlemleri aldı. Kampın ana girişlerine kontrol noktaları kuruldu, görevliler dışındaki kişilerin girişine izin verilmedi.

Yetkililer, Hol Kampı’nın uzun süre boyunca DEAŞ’lıların ailelerinin tutulduğu, örgüt tarafından baskı ve pazarlık unsuru olarak kullanılan bir alan haline getirildiğini, ateşkes sonrası süreçte ise kampın tamamen devlet denetimine alınmasının zorunlu hale geldiğini belirtti.

Altyapı ve Stratejik Noktaların Devri

Hapishane ve kamp dosyalarına ilişkin ilk güvenlik krizlerinin ardından, ateşkes sonrası sürecin ikinci aşamasını altyapı ve stratejik noktaların devri oluşturdu.

Bu kapsamda Haseke hattında Kabur Barajı çevresinde askeri ve güvenlik unsurları konuşlandırıldı. Barajın kontrol altına alınmasıyla birlikte hem su altyapısı hem de çevredeki geçiş hatları denetim altına alındı. Aynı süreçte petrol sahaları ve enerji tesisleri çevresinde de güvenlik önlemleri artırıldı ve kalıcı düzenlemelere yönelik hazırlıklar başlatıldı.

Yer Altı Tünel Ağları

Ateşkes sonrası dönemde yürütülen arama ve tarama faaliyetlerinde, YPG/SDG tarafından kullanılan çok sayıda askeri amaçlı yer altı terör tünel ağı tespit edildi.

Rakka kent merkezinde yapılan incelemelerde, el-Esved Stadyumu’nun altında ve çevresinde geniş bir tünel ağı ortaya çıkarıldı. Güvenlik kaynakları, bu tünellerin çok sayıda girişe sahip olduğunu ve hapishane olarak kullanılan hücrelerin bulunduğunu bildirdi.

Ayn İsa’da ise sivil yerleşim alanlarının içinden ve ev avlularından açılan çok sayıda tünel hattı belirlendi. Yapılan incelemelerde, bir evin avlusundan açılan tünelin 11 ayrı çıkışa sahip olduğu, tünel hatlarında elektrik, internet ve sabit telefon kablolarının döşendiği tespit edildi. Güvenlik birimleri, bu tünellerin askeri amaçlarla kullanıldığını, bazı bölümlerin askeri hastane ve farklı yerleşim alanlarına uzandığını açıkladı. Ayrıca bazı tünel hatlarının motosikletle geçişe elverişli genişlikte olduğu ve havan mermileri ile mühimmatın depolandığı alanların bulunduğu kaydedildi.

Tabka bölgesinde yürütülen çalışmalarda ise kilise, hastane ve belediye binası gibi sivil yapılarının altına uzanan kilometrelerce uzunlukta tünel hatları ortaya çıkarıldı. İncelemelerde, depo benzeri alanlarda patlayıcı ve mühimmat bulunduğu bildirildi.

Suriye ordusu ve iç güvenlik birimleri, ateşkes sonrası dönemde bu tünel ağlarının tespiti, haritalandırılması ve kullanılamaz hale getirilmesini öncelikli güvenlik başlıkları arasına aldı.

Süleyman Şah Türbesi

Ateşkes sonrası süreçte öne çıkan başlıklardan biri, Ayn el-Arab’ın güneyinde yer alan Karakozak mevkisindeki Süleyman Şah Türbesi arazisi oldu.

Suriye ordusu, yürütülen askeri faaliyetler kapsamında Karakozak köyü ve çevresinde kontrolü sağlayarak türbe arazisini YPG/SDG unsurlarından temizledi.

Sahada yapılan incelemelerde, Süleyman Şah Türbesi arazisinin ve çevresinin YPG/SDG tarafından yoğun şekilde mayın ve patlayıcılarla tuzaklandığı tespit edildi.

Türbe alanına doğrudan girilemediği, arazinin güvenli hale getirilmesi için mayın ve patlayıcı temizleme çalışmalarının başlatıldığı bildirildi.

Karakozak Köprüsü çevresinde de patlayıcı düzenekler bulunduğu, köprünün hasar aldığı ancak tamamen yıkılmadığı belirlendi.

Güvenlik güçleri, köprü ve türbe arazisi çevresinde kontrolü sağlarken, alanın temizlenmesine yönelik çalışmaların sürdüğünü açıkladı.

Uluslararası Düzlemde Rol Değişimi

Rakka ve Deyrizor hattında ateşkes sonrası süreç, idari ve kurumsal devralma aşamasına geçti. Rakka Valiliğine atama yapıldı, kamu kurumları merkezi yönetime bağlandı. Merkez Bankası şubesinin yeniden faaliyete geçirilmesiyle birlikte idari yapıların işler hale getirilmesine yönelik adımlar hız kazandı. Güvenlik güçleri, kamu binaları ve ana altyapı tesisleri çevresinde konuşlandı.

Bu gelişmelerle eş zamanlı olarak sürecin uluslararası boyutu da daha belirgin hale geldi. ABD’nin Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, yaptığı açıklamada, YPG/SDG ile kurulan işbirliğinin dayandığı zeminin büyük ölçüde ortadan kalktığını belirterek şu ifadeleri kullandı:

Barrack’ın bu değerlendirmesi, ateşkes ve tam entegrasyon mutabakatının yalnızca sahadaki askeri dengeyi değil, YPG/SDG’nin uluslararası alanda meşruiyet gerekçesi olarak öne sürdüğü “IŞİD’le mücadelede vazgeçilmez aktör” konumunu da fiilen sona erdirdiğine işaret etti. Güvenlik sorumluluğunun Suriye devlet kurumlarına devriyle birlikte, bu iddianın sahadaki karşılığı ortadan kalkarken, entegrasyon sürecinin merkezi devlet yapısı içinde ilerleyeceği yeni bir çerçeve netleşmiş oldu.

Kaynak: AA