İspanya'da sol hükümetlerin çıkardığı Tarihi Bellek (2007) ve Demokratik Bellek (2022) yasalarının ardından oluşturulan komisyon, ülkenin en karanlık tarihi olan İç Savaş ve diktatör Francisco Franco dönemlerinin yaralarını sarmaya yönelik adımlar atmaya devam ediyor.
İspanya resmi haber ajansı EFE, Sosyal Güvenlik, Maliye ve Eşitlik bakanlıkları ile ülkedeki 17 özerk yönetimden resmi veri gönderen sadece 6'sının (Katalonya, Navarra, Endülüs, Asturias, Kanarya Adaları ve Kastilya-La Mancha) sağladığı rakamları derleyen komisyonun raporunu yayımladı.
Raporda, ülkenin demokrasi tarihinde, 1977 tarihli af yasasından 2024 yılı sonuna kadar olan dönemdeki ulusal düzeyde uygulanan düzenlemeler yoluyla 611 bin 828 kişiye toplam 22 milyar 160 milyon avro tutarında tazminat ödendiği belirtildi.
Tazminat ödemelerinin büyük kısmının, profesyonel olmayan askeri personel ve ailelerine bağlanan emekli aylıklarına (9 milyar 907 milyon avro) karşılık geldiği, bunu engelli gaziler ve ailelerine ödenen emekli aylıkları (4 milyar 78 milyon avro) ile şehit veya kayıp olanların ailelerine bağlanan emekli aylıklarının (4 milyar 59 milyon avro) izlediği bildirildi.
Raporda, profesyonel askeri personel ve ailelerine ödenen emekli aylıklarının 3 milyar 578 milyon avro, esir tutulanlara ödenen tazminatların 397 milyon avro ve İç Savaş'ta hayatını kaybedenlerin çocuklarına ödenen emekli aylıklarının 136 milyon avroyu bulduğu bilgisi paylaşıldı.
Komisyon, ayrıca "diktatör Franco dönemi boyunca ıslahevlerinde mağdur olan kadınları, dini inançlarına dayalı baskıya maruz kalanları, cinsel yönelimleri nedeniyle ve Franco rejiminin sonlarında demokratik görüşleri destekledikleri için zulüm gören askeri personeli de kapsayan mağdur gruplarına da tazminat ödenmesine yönelik" özel soruşturmalar başlatılmasını önerdi.
Komisyon, 29 Aralık 1978 tarihli Anayasa'nın onaylanmasının hemen ardından 1979 ile 1983 yılları arasında aşırı sağcı gruplar veya güvenlik güçleri tarafından 63 kişinin öldürüldüğünü ilk kez resmi olarak kabul etti.
Komisyon, vakaların ölümle sonuçlanması ve siyasi amaçlı şiddet bağlamında iki kritere dayanarak 63 kurbanı tanıdığını açıkladı.
Bu tarihler arasında aşırı sağcı gruplarca 34, polis veya jandarma şiddetiyle 29 kişinin öldürüldüğü bilgisi verildi.
İspanya'da İç Savaş ve diktatör Franco dönemi boyunca 500 binden fazla kişi hayatını kaybetmişti.
Şu anda iktidarda olan Sosyalist İşçi Partisi (PSOE), diğer sol görüşlü partiler ile Bask ve Katalonya'daki ayrılıkçı siyasi partilerin desteğiyle diktatör Franco dönemiyle hesaplaşmak ve mağdurları tanımak için son yıllarda iki yasa çıkarsa da muhalefetteki sağ ve aşırı sağ görüşlü partiler buna destek vermiyor.
Kaynak: AA
dikGAZETE.com