Faizsiz finansman ürünü seçerken doğru altı soru, uzun bir tanıtım metninden daha işe yarar. Cevabı sözleşmede bulunmayan bir vaadi kararın temeline koymamak gerekir. Bu yazı, karar için kullanılacak ölçütleri ve hesaplama sırasını somut bir örnek üzerinden açıklıyor.
Değerlendirmeye başlamadan önce tutar ve vadeyi sabitlemek gerekir. Aynı varsayımlarla toplam ödeme, taksit ve ilgili maliyet kalemlerini görmek için faizsiz krediler sayfasındaki yaklaşım kullanılabilir. Ekrandaki sonuç bir teklif değil; seçenekleri aynı zeminde incelemek ve hangi soruların sorulacağını belirlemek için başlangıç noktasıdır.
Faizsiz finansman ürünlerini seçerken sorulması gereken 6 soru: temel değerlendirme
Ürün türü, toplam maliyet, teslim zamanı, cayma-fesih koşulları, teminatlar ve gecikme halinde uygulanacak süreç baştan sorulmalıdır. Faizsiz ürün ifadesi piyasada tek bir sözleşme türünü anlatmaz. Sıfır faizli banka kampanyası, katılım finansmanı ürünü ve BDDK düzenlemesine tabi tasarruf finansmanı farklı hukuki ve mali yapılardır. Bu nedenle ilk kontrol, paranın kim tarafından hangi sözleşmeyle sağlandığıdır. Sonraki adımda peşinat, kâr payı, organizasyon ücreti, sigorta ve teslim süresi ayrı satırlarda gösterilmelidir. Aynı aylık ödeme, bu değişkenler farklıysa aynı maliyet anlamına gelmez.
Bu başlıkta belirleyici olan nokta
Altı sorunun cevapları tek sayfada toplanabilir: Ürün hangi sözleşmeye dayanıyor? Toplam ödeme kaç TL? Finansmana ne zaman erişilecek? Cayma ve fesihte ne olacak? Hangi teminatlar isteniyor? Bir taksit gecikirse plan nasıl değişecek? Bu cevaplardan biri yalnızca sözlü veriliyorsa karşılaştırma tamamlanmış sayılmaz.
Hesaplama örneği nasıl okunmalı?
Kalem
Örnek değer
Kontrol
Finansman tutarı
900.000 TL
Sözleşmedeki tutar
Peşinat
100.000 TL
Ödeme tarihi
Organizasyon/diğer ücret
56.000 TL
İade koşulu
Vade
42 ay
Teslim dönemiyle birlikte
Bu tablo yalnızca yöntemi gösterir. Toplam nakit çıkışı, bütün taksit ve ücretlerin tarihleriyle birlikte hesaplanmalı; örnek değerler piyasa teklifi sayılmamalıdır. Tablodaki her satırın kaynağı teklif formu veya sözleşme olmalı; sözlü bilgi ayrı not edilse bile hesapta doğrulanmış veri yerine kullanılmamalıdır.
Karar öncesi kısa kontrol listesi
Ürünün banka kredisi mi, katılım finansmanı mı, tasarruf finansmanı mı olduğunu yazılı olarak netleştirin.
Peşinatı, tüm ücretleri ve toplam ödemeyi aynı tabloda gösterin. Bu madde, bu içerikteki senaryonun en hassas noktasıdır.
Teslim tarihi bulunan modellerde bu tarihi taksit planından ayrı kontrol edin.
Kampanya oranının tutar, vade ve müşteri koşullarını okuyun.
Cayma ve fesih hükümlerini ödeme yapmadan önce inceleyin.
Aylık taksitin gelirde beklenmedik düşüş yaşandığında da taşınabilir olmasına dikkat edin.
Mevzuat ve sözleşme tarafı
Tasarruf finansmanı söz konusuysa şirketin BDDK faaliyet izni kontrol edilmelidir. Sözleşmede finansman konusu, tasarruf dönemi, tahsisat veya teslim şartı, organizasyon ücreti ve ayrılma hükümleri açıkça bulunmalıdır. Banka kampanyalarında ise koşulların yalnızca yeni müşteri, belirli kanal, sigorta veya kısa vade için geçerli olup olmadığı okunmalıdır. Getiri veya onay garantisi veren, masrafları görünmez bırakan anlatımlar karar ölçütü olmamalıdır.
Uygulama notu
Örnek tabloda finansman tutarı 900.000 TL olarak değiştirildiğinde diğer bütün satırlar yeniden hesaplanmalıdır. Peşinat için kullanılan 100.000 TL değeri yalnızca bu senaryoya aittir ve güncel belgeyle değiştirilmelidir. Organizasyon/diğer ücret satırının atlanması, sonuç doğru görünse bile gerçek nakit etkisinin eksik hesaplanmasına yol açabilir. Vade ile ilgili 42 ay bilgisi tek başına karar üretmez; diğer koşullarla aynı tarihli olmalıdır. Kampanyanın başlangıç ve bitiş tarihi, hesap sonucuyla birlikte kaydedilmelidir. Değişken gelirle ödenecek planlarda düşük gelirli ay ayrıca test edilmelidir. Alternatifler arasında geçiş yapılabiliyorsa bunun ücret ve teslim tarihine etkisi sorulmalıdır. Erken ödeme yapılması halinde toplam yükün nasıl değişeceği yazılı örnekle görülmelidir. Sözleşme öncesi bilgi ile imza günündeki koşullar farklıysa son metin esas alınmalıdır. Hesabın her satırına belge kaynağı eklemek eksik maliyet riskini azaltır. Karar gününde güncellenen tablo, eski oran veya kampanyanın kullanılmasını önler. Bütçede taksit dışında bakım, sigorta veya edinim sonrası giderler için pay bırakılmalıdır.
Sonuç
Sağlıklı karar, tek bir oran veya slogan yerine yazılı koşulların aynı tabloya taşınmasıyla verilir. Tutar, süre, toplam ödeme, erişim veya teslim zamanı ve çıkış koşulları birlikte incelendiğinde seçeneklerin bütçeye etkisi görünür olur. Nihai işlemden önce güncel teklif ile sözleşme yeniden kontrol edilmelidir.
.
.
x
.