Prof. Dr. Pelin Güneri, Prof. Dr. Mehmet Emin Kaval, Doç. Dr. Gözde Kandemir Demirci, Prof. Dr. Uğur Tekin ve Dr. Birant Şimşek ile Prof. Dr. Yiğit Uyanıkgil, Prof. Dr. Timur Köse ve doktora öğrencileri Özgün Germiyan ve Ebru Eroğlu'nun yer aldığı araştırma grubu, 2022 yılında çekilen gömülü 20 yaş dişlerindeki pulpa dokusundan mezenkimal kök hücreler elde etti.
Laboratuvar ortamında çoğaltılan hücreler uygun koşullarda dondurularak bir yıl boyunca saklandı. Belirli aralıklarla yapılan analizlerde hücrelerin canlılığını ve kök hücre özelliklerini büyük ölçüde koruduğu belirlendi.
Deney hayvanları üzerinde yapılan çalışmada elde edilen kök hücrelerin kadınlarda kısırlığa neden olan ve halk arasında "çikolata kisti" olarak bilinen endometriomayı tedavi ettiği ortaya konuldu.
Projede yer alan Ege Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Gözde Kandemir Demirci, rutin olarak çekilen gömülü 20 yaş dişlerinin bugüne kadar tıbbi atık olarak değerlendirildiğini, bu dokuların ise önemli bir biyolojik kaynak oluşturabileceğini söyledi.
Demirci, "Normalde çekilip atılan, tıbbi atık olan bu dişleri biz tekrardan değerlendirerek tıbbi tedavilerde kullanımını amaçladık. Yine özel solüsyonlar içerisinde, steril kabinlerde dişin içerisinden bu özel dokuyu, pulpa dediğimiz dokuyu çıkarıp izole ettik. Bir yıl sonra bunların hala kök hücre potansiyellerini korudukları ve canlılıklarını devam ettirdiklerini gözlemledik." dedi.
Sağlık Bilimleri Enstitüsü Kök Hücre Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Yiğit Uyanıkgil de cerrahi işlemlerden sonra kendilerine gelen dişin iç kısmındaki hücreleri alarak laboratuvarda çalışma yaptıklarını söyledi.
Alınan hücre örneklerini enzimler ve çeşitli kimyasal maddelerle bir araya getirdiklerini anlatan Uyanıkgil, şunları kaydetti:
"Belli bir süre geçtikten sonra bunları 'santrifüj' dediğimiz dönme gerilim kuvvetine bağlı çalışan cihazlarla muamele ettik. Daha sonra da bunları hücre kültürü ortamlarına ektik. Bu ekilen hücreleri de inkubatörlerde takip ettik. Yaklaşık 3-5 gün arasında hücrelerin ortama yayıldığını tespit ettik. Eksi 80 derecede bunları muhafaza ettik ve aylık kontrollerini yaptık. Biz bu hücreleri çoğalttık. İlgili dönemlerde çıkartarak tekrar canlılık testlerini yaptık. Boyamalar yaparak mikroskop altında analizler de yaptık. Bunların kök hücre olduğunu teyit ettik."
Ege Üniversitesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Doç. Dr. İsmet Hortu da elde edilen kök hücreleri kadınlarda sıklıkla görülen kısırlığa neden olan çikolata kisti hastalığı tedavisinde kullandıklarını söyledi.
Endometrioma hastalığı taşıyan deney hayvanlarına bu kök hücreleri enjekte ettiklerini anlatan Hortu, şunları kaydetti:
"Hasta olmayan sıçanlarda çikolata kisti hastalığı için model oluşturduk. Gömülü 20 yaş dişlerinden elde ettiğimiz dental pulpa kök hücrelerini de hasta hayvanların karnının içerisine enjekte ederek o çikolata kistinin gerilediğini gördük. Hayvanlar tedavi edilmiş oldu. Bununla ilgili ilerleyen araştırmalarda, moleküler ve yeni tekniklerin de insanlar üzerinde uygun olabilir hale gelmesini umut etmekteyiz. Kısırlığın, çikolata kistinin ve çikolata kistine bağlı kısırlığın tedavisi kimi hasta grubunda cerrahi yöntemlerle, kimi hasta grubunda hormonal yöntemlerle yapılmaya çalışılsa da tüm dünyada henüz elde edilmiş, kanıtlanmış, net fayda ayırabileceğimiz yüz güldürüş sonuçlar halen yok."
Kaynak: AA