Bizim kültürümüzde “Külhanbeylik" kavramı makbulken, “Kabadayı" denilen usül, adab bilmeyen bir tipleme ortaya çıkmıştır.

Yeniçeri Ocakları’nın kaldırılmasından sonra 1800'lü yılların sonuna kadar devam eden Külhanbeyliği, kendine has raconu ve jargonu olan "Ocaksız Çeriler" gibiydi…

Zaten Külhanbeyi ile Yeniçeriler aynı kültürden Bektaşilik’ten beslenmiştir.

Mesela bugün dahi devam eden, elini kalp hizasının üstüne koyarak hafifçe kafasını eğerek "Eyvallah" çekmek veya bu şekilde selam vermek bu kültüre aittir.

Külhanbeyinin bir görevi de mahallenin/semtin gayri resmi asayiş memuru gibi hareket etmesiydi.

Hatırlarsanız 1980 yıllarına kadar Anadolu’da da birçok yerde, “Mahallenin Abileri" kavramı vardı.

Bunlara delikanlı/bıçkın ama saygılı dürüst, efendi insanlar gözüyle bakılırdı; mahallede edepsizlik yapan, gürültü/ses çıkaran olmazdı çünkü bu abilerden çekinirlerdi.

İşte uzunca süre farklı isimlerle devam eden bu geleneğin kökeni Bektaşi mayalı YeniçeriKülhanbeyi racon kültürüne dayanmaktadır; bunlar da en son 1940'lara kadar İstanbul'un bazı semtlerinde Kabadayılara geçit vermemişler. 

Kabadayı" denilen kültürsüz tipleme ise, bugünlerin mafya yapılarına ilham olmuş, zayıfı ezen ve avantadan geçinen yeni tiplere yol açmıştır.

Külhanbeyliğinin evrildiği mahalle abiliği ise toplumsal asayişin yardımcı kuvveti gibiydi. 

Bugün semtlerde, sokaklarda şahit olduğunuz densizlikler ve sokakların sahipsizliği karşısında herşeyi polisten bekliyoruz.

Düşünsenize usül ve kaideleri bilen mahalle abileri veya külhanbeyi dönemleri devam etmiş olsa, mümkün mü ki biri mahallede esrar satabilsin, ya da bir bayan taciz edilsin; 

Racon" gereği bir yeri kırılana dek çok sert dövülürdü.

Bizdeki toplumsal dejenerasyonun pek irdelenmeyen yönlerinden biridir işte bu durum…

Bektaşi/Yeniçeri Ocak kültürü ve bunlara bağlı yapılar o kadar etkiliydi ki bu yapı mensupları "Devleti ayakta tutan dinamik güç" gibi hareket etmekteydiler.

.

Cengiz Han Güven, dikGAZETE.com

Dikkat!

Yorum yapabilmek için üye girşi yapmanız gerekmektedir. Üye değilseniz hemen üye olun.

Üye Girişi Üye Ol

sanalbasin.com üyesidir