Midyat Belediyesince kırsal Ortaca Mahallesi'nde parke taşı döşeme çalışmasında iş makinesiyle zemin düzeltme çalışması yapıldığı sırada bulunan 11, bölgenin yakınında da ekiplerce üzerinde kitabelerin yer aldığı 2 taş blokun korunmasına yönelik çalışma sürüyor.
Mardin Müze Müdürlüğü başkanlığında uzman ekiplerce üzerinde yazıtların bulunduğu taş bloklar, titizlikle yürütülen çalışmayla Mardin Müzesi'ne taşındı, alan koruma altına alındı.
Yapılan ilk incelemeye göre, Süryanice yazıların yer aldığı taş bloklar 8. ile 14. yüzyıllar arasında tarihlendirildi.
Midyat Belediyesi Koruma, Uygulama ve Denetim Büroları Sorumlusu ve sanat tarihçisi Mervan Yavuz, Midyat Belediye Başkanı Veysi Şahin'in talimatıyla mahallede zorunlu altyapı çalışmaları kapsamında yürütülen zemin düzeltme ve parke taşı çalışmaları sırasında ortaya çıkarılan yazıtlı taş blokların koruma altına alındığını söyledi.
Kitabeler üzerinde yapılan incelemede, 8. ve 14. yüzyıl arasına tarihlendirilen, aralarında mezar taşı olarak kullanılmış örneklerin de bulunduğu blokların tespit edildiğini belirten Yavuz, şöyle konuştu:
"Yapılan araştırmalara göre, blokların Mor Aday Kilisesi'nin bahçesinde olduğu biliniyor. Taş bloklar, Mardin Müzesi'ne götürülerek yapılacak incelemelerin ardından sergilenecek. Midyat, milattan önceye kadar dayanan birçok medeniyete ev sahipliği yapmış bir ilçemiz. Bu buluntu da bu tarihe değer katacaktır."
Midyat Belediyesi Telkari Müzesi Müdürü ve Turabdin Enstitüsü Koordinatörü Uzman Süryolog Adem Coşkun ise taş blokların 4. veya 5. yüzyılda inşa edilen Süryani Mor Aday Kilisesi'ne ait olma ihtimalinin yüksek olduğunu belirtti.
Tarihi kaynaklarda söz konusu bölgede Mor Aday Kilisesi'nden bahsedildiğini anlatan Coşkun, şunları kaydetti:
"Taşların üzerindeki Süryanice Estarngoelo formuyla yazılmış olan kitabelerdir. Genelde 8. ile 14. yüzyıla ait farklı aralıklarla ve formlarla yazılmış kitabeler olduğunu tespit ettik. Süryani kiliselerindeki ölen din adamları genelde kiliselerin içerisinde bir yerde muhafaza ediliyordu. Orada defnediliyordu. Taşların bir bölümü mezar taşları. Vefat eden din adamlarının isimleri geçiyor. Mesela Gabriel, Daniel, Şimuel, Saliba gibi din adamlarının isimleri geçiyor. Bir de bu yazıtları işleyen kişi 'Muşe' isminde bir kişi. En eski yazıt 1083 Yunan yılı. Bu da miladi yıla dönüştürülürken milattan sonra 722'ye tekabül ediliyor. Şu an bulduğumuz en eski Süryanice yazıt 722 yılına ait."
En eski yazıtta yapılan incelemelerde önemli bilgilere ulaştıklarına işaret eden Coşkun, "Bu kitabe, 722 yılında kilisenin tahrip olduğunu ve buradaki papazların el birliğiyle kiliseyi ayağa kaldırdığını belirten bir kitabedir." dedi.
Coşkun, 1911 yılında Gertrude Bell arşivinde kiliseye ait fotoğrafların bulunduğunu, sözlü tarih çalışmalarına göre ise kilisenin harabeleri ile bazı yazıtların 1960'lı yıllara kadar görülebildiğini sözlerine ekledi.
Mahalle sakinlerinden Hacı Çevik de yapı kalıntılarının kazı çalışmaları sırasında tesadüfen ortaya çıkarıldığını belirterek, bölgede yapılacak arkeolojik çalışmalarla tarihi kalıntıların gün yüzüne çıkarılmasını istediklerini söyledi.
Çevik, "Burası dedelerimizden duyduğumuz kadarıyla çok eski. Harabe olsa bile iskelet olarak ayakta duruyordu. Büyük bir kiliseydi. Dedelerimiz anlatıyordu hep. İçinde çocukken oynuyorlarmış. Kazı yapılırsa gün yüzüne çıkacağından eminiz. Turizme kazandırılmasını arzu ediyoruz." ifadelerini kullandı.
Kaynak: AA
dikGAZETE.com