Osmanlı Devleti'nin bölgeden çekilmesinin ardından Avusturya-Macaristan İmparatorluğu döneminde, Endülüs mimari üslubunda inşa edilen yapı, bölgenin en tanınan eserlerinden biri haline geldi. Mimar Aleksandar Witek'in, projeyi tasarlarken Mısır'ın başkenti Kahire'deki cami ve medreselerden esinlendiği bilinen ve inşaatına 1892'de başlanan bina, çalışmaların tamamlanmasının ardından hizmete açıldı.
Vijecnica, 20 Nisan 1896'da, belediye binası olarak kapılarını açtı ve İkinci Dünya Savaşı sona erene kadar bu işlevini korudu. 1945'te ulusal kütüphaneye dönüştürülen bina, bu tarihten itibaren "Saraybosna'nın hafızası" sıfatını kazandı.
1992-1995 yıllarında yaşanan Bosna Savaşı döneminde Saraybosna'yı kuşatma altına alan Sırp güçleri, kentteki pek çok tarihi ve kültürel yapı gibi Vijecnica'yı da hedef aldı. 25 Ağustos 1992'de kütüphane binası topçu atışlarıyla vuruldu, içeride bulunan kitaplar, tarihi belgeler ve arşiv kayıtları alevlere teslim oldu.
Savaşın izlerini bugün de taşıyan binadaki yangın 3 gün boyunca söndürülemedi. Yetkili raporlarına göre, yangında 155 bin el yazması eserin yanı sıra ülkenin ulusal arşivlerini de içeren yaklaşık 2 milyon eser kül oldu.
Yıkımdan önce Boşnak, Sırp, Hırvat ve Yahudi topluluklarına ait el yazmaları ve nadide eserlerin de aralarında bulunduğu yaklaşık 6 milyon kitap ve arşiv belgesiyle ülkenin belleği niteliğindeki kütüphanenin onarımına, savaşın bitişinden bir yıl sonra 1996'da başlandı.
18 yıl süren restorasyon çalışmalarının tamamlanmasının ardından Vijecnica, 9 Mayıs 2014'te yeniden ziyaretçilerine kapılarını açtı.
Restorasyonun ardından müzeye dönüştürülen bina, günümüzde kentte düzenlenen pek çok sergiye, davete ve organizasyona ev sahipliği yaparken, bu yönüyle hem başkentin hem de ülkenin tarihini gün yüzüne çıkarmayı sürdürüyor.
Saraybosna'nın yaklaşık 4 yıl süren Sırp kuşatmasında yaşadığı acıların canlı tanıklarından biri olan tarihi yapı, bugün yerli ve yabancı turistlerin de en çok uğradığı duraklardan biri konumunda. Konumu itibarıyla fotoğraf tutkunlarının da gözde mekanları arasında yer alan Vijecnica Kütüphanesi, her yıl on binlerce ziyaretçi ağırlıyor.
Kaynak: AA
dikGAZETE.com