Tayland ile Kamboçya arasında 19'uncu yüzyıldan bu yana süren sınır ihtilafı yeniden alevlendi

Tayland ile Kamboçya arasında iki ülkenin de hak iddia ettiği ve zaman zaman askeri hareketliliğe sahne olan sınır hattında sabah saatlerinde çatışma çıktı.

Tayland'ın, 6 "F-16" ile sınır hattındaki bazı Kamboçya askeri karargahlarını hedef almasıyla gerginlik iyice tırmandı.

Khmer tapınağı yakınlarında çıkan çatışmada siviller yaşamını yitirirken, her iki ülke de karşı tarafı sorumlu tutuyor ve yaşananları "meşru müdafaa" olarak nitelendiriyor.

İki ülke de sınır hattındaki sivilleri güvenlik gerekçesiyle tahliye etmeye başladı. Öte yandan Kamboçya, çatışmaların büyüme riskine dikkati çekerek, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nden (BMGK) acil toplantı talep etti.

Tayland-Kamboçya sınırında taraflar arasındaki gerginliğin daha da derinleşmesinden endişe ediliyor.

Her iki taraf ihtilaflı bölge askeri varlığını artırırken uzmanlar, bu durumun olası bir silahlı çatışmaya dönme riski taşıdığı, tapınak ve çevresindeki topraklar nedeniyle her iki ülkede de milliyetçi duyguların körüklendiği değerlendirmesinde bulunuyor.

Tayland ile Kamboçya arasında geçmişten bugüne devam eden sınır ihtilafında bugün yaşanan gerilime varan sürecin ilk kıvılcımı, 28 Mayıs'taki kısa süreli çatışmayla çakıldı.

Her iki tarafın da birbirini suçladığı 28 Mayıs'taki çatışmada bir Kamboçyalı asker öldü. Taraflar, sorunun barışçıl yolla çözüme kavuşturulması konusunda sıra sürede anlaşmaya vardı.

Ancak anlaşma taraflar arasındaki gerginliği azaltmaya yetmedi.

Tayland ile Kamboçya arasındaki ilişkiler, iki ayda son 10 yılın en gergin dönemine girdi.

Her iki ülkede de siyasiler, karşılıklı sert açıklamaları sürdürdü. Sınır hattındaki sorun, her iki ülkede de iç siyasetin ana gündem maddesi haline geldi.

Kamboçya Başbakanı Hun Manet, Tayland ile uzun süredir yaşanan sınır sorunlarının çözümü için Uluslararası Adalet Divanına (UAD) başvurdu.

Hun Manet, gelecek yıldan itibaren zorunlu askerlik uygulamasını başlatacağını duyurdu.

Tayland Başbakanı Paetongtarn Şinavatra da eski Kamboçya Başbakanı ve Senato Başkanı Hun Sen ile yaptığı telefon görüşmesinin basına sızmasının ardından görevden uzaklaştırıldı.

Görevden uzaklaştırılan Başbakan Paetongtarn Şinavatra'nın yerine, vekaleten Başbakan Yardımcısı ve Savunma Bakanı Phumtham Wechayachai getirildi.

Tayland ile Kamboçya'nın paylaştığı 817 kilometrelik sınır hattı, iki ülke arasında bölgenin Fransızlar tarafından kolonileştirildiği 19'uncu yüzyıldan bu yana iki ülke arasında ihtilaflara yol açıyor.

Kamboçya, 1863'te Fransızlar tarafından sömürgeleştirildi. Fransa ile Tayland (o dönemdeki adıyla Siyam) arasında 1904'te yapılan anlaşmayla Tayland-Kamboçya sınırları yeniden belirlendi.

Anlaşma sonucunda, Tayland sınırları içinde yer alan 11. yüzyıldan kalma Preah Vihear Tapınağı, Kamboçya topraklarına dahil edildi. Ancak Tayland, Fransızlar ile uzlaşılan çizgilerden çıkıldığını iddia ederek sınıra itiraz etti.

Böylece iki ülkeyi ayıran 817 kilometrelik sınır hattı, iki ülke arasında ihtilaf kaynağı haline geldi.

En büyük ihtilaf, Preah Vihear tapınağı konusunda yaşandı. Her iki ülke de tapınak ve etrafındaki topraklarda hak iddia etti.

Uluslararası Adalet Divanı (UAD), 1962'de tapınağın Kamboçya'ya ait olduğuna karar verse de tapınak çevresindeki topraklar ve sınır anlaşmazlıkları bugüne kadar devam etti.

Tapınağın 2008'de UNESCO Dünya Mirası listesine alınması, Tayland'da büyük protestolara neden oldu ve iki ülke arasında çatışmalara yol açtı.

Uluslararası Adalet Divanı, 2013'te kararını kesinleştirerek Preah Vihear Tapınağı'nın Kamboçya'ya ait olduğuna bir kez daha hükmetti.

Kaynak: AA