ANKARA
Siyaset, Ekonomi ve Toplum Araştırmaları Vakfı'nın (SETA) analizinde, savunma ve caydırıcılığın güçlendirilmesi, savunma sanayi işbirliğine hız kazandırılması ve Ukrayna'nın desteklenmesi gibi konuların 7-8 Temmuz'da Ankara'da düzenlenecek NATO Zirvesi'nde öncelikli konular olacağı ifade edildi.
SETA tarafından "NATO'nun 2026 Ankara Zirvesi: Gündem ve Beklentiler" başlıklı analiz yayımlandı.
Geçen 10 senelik dönemde Türkiye'nin NATO içindeki konumunun yükseldiği, Avrupa güvenliği bakımından öneminin arttığına işaret edilen analizde, Türk savunma sanayisinin üretim kapasitesinin ve NATO müttefikleriyle savunma işbirliklerinin geliştirildiği değerlendirildi.
NATO Zirvesi'nin ittifakın yeni güvenlik ortamına adaptasyonu bakımından tarihi bir önem taşıdığı belirtilen analizde, transatlantik ilişkilerdeki sınamalar karşısında müttefikler arasında siyasal dayanışmanın güçlendirilmesi ve kolektif savunma anlayışının kararlılıkla sürdürülmesinin Ankara Zirvesi'nin kritik hedefleri arasında olacağı değerlendirmesine yer verildi.
Analizde savunma ve caydırıcılığın güçlendirilmesi, savunma sanayi işbirliğine hız kazandırılması ve Ukrayna'nın desteklenmesi gibi konuların da zirvede öncelikli olacağı aktarılarak, "Türkiye açısından ise Ankara Zirvesi hem ittifakın öncelikleri konusunda ilerleme sağlamak hem de ortaya çıkan yeni sınamalar karşısında çözümler üretmek için bir işlev görecektir." ifadesi yer aldı.
NATO savunma planlamalarında sofistike platform ve sistemlerde üstünlüğün korunmasının yanında savaşın değişen karakterine karşılık verebilecek bir anlayış değişikliğine gidilmesinin de kaçınılmaz olacağı vurgulanan analizde, Türk savunma sanayisinin son dönemde Avrupa savunma pazarında yükselen bir oyuncu konumuna ulaştığı kaydedildi.
Analizde, şu ifadeler kullanıldı:
"Ankara Zirvesi kapsamında gerçekleştirilecek Savunma Sanayi Forumu'nun bu anlamda daha da derinleşen ve genişleyen bir savunma iş birliğinin önünü açması beklenmektedir. Üretimde özelleşmelerin sağlanması, standardizasyon kriterlerinin sağlamlaştırılması ve ortak projelere daha fazla ağırlık verilmesi temel hedefler olarak öne çıkmaktadır."
Transatlantik ilişkiler ve NATO 3.0
Analizde, Ocak 2025'ten bu yana ABD'nin, Avrupa'da konuşlu asker sayısını azalttığı, ortak tatbikatlara katılımında personel ve platform sayılarında küçülmeye gittiği ve bu yöndeki uygulamaların devam edeceğini vurguladığı, buna karşılık Avrupalı müttefiklerin çoğunlukla ABD yönetimini yatıştırıcı bir politika izlediği ve Trump'ın sert söylemlerine cevap vermekten kaçınarak ABD'nin NATO kapsamındaki isteklerini kabul ettiği belirtildi.
Analizde, "Transatlantik bir kopuşun gerçekleşmesi ABD'nin tüm Avrupa'ya dağılmış olan radar istasyonları, hava üsleri, limanlar ve çok çeşitli tesislere erişimini de kaybetmesi anlamına gelecektir. Dolayısıyla NATO'nun dönüşümünü sürdürmek ve hızlandırmak halihazırda benimsenen temel yaklaşımdır ve bu süreç kendisini NATO 3.0 tartışmalarında göstermiştir" denildi.
Analizde, NATO 3.0'ın ittifakın kuruluş felsefesine dönüşünü, yani NATO 1.0'ın mevcut güvenlik ortamına uyarlanmasını nitelediğine işaret edilerek, Soğuk Savaş sonrası süreçte ittifakın "gereksiz misyonlara ve ortaklıklara soyunarak askeri bir örgüt olma niteliğini sulandırdığı" tespiti yer aldı
İttifakın bu döneminin NATO 2.0 olarak değerlendirildiği belirtilen analizde, "Realist görüşleriyle tanınan (ABD'nin) mevcut Siyasi Planlamadan Sorumlu Savunma Müsteşarı Elbridge Colby de daha sınırlı bir misyon ve kabiliyet çerçevesinde görev yapacak NATO 3.0 yaklaşımının gerekliliğinin altını çizmektedir." ifadesi yer aldı.