MOSKOVA - ÖZEL
Rus Ura.ru haber sitesine göre Rusya’da son dönemde petrol rafinerilerindeki plansız bakım çalışmaları, lojistik sorunlar ve yaz sezonuyla birlikte artan talep nedeniyle bazı bölgelerde akaryakıt arzında sıkıntılar yaşanıyor. Piyasadaki baskıyı azaltmak isteyen hükümet ise yurt dışından benzin ithalatı da dahil olmak üzere bir dizi olağanüstü önlemi devreye almaya hazırlanıyor.
Enerji ve Finans Enstitüsü Araştırma ve Geliştirme Direktörü Aleksey Belogoryev, Rus yakıt piyasasında yaşanan gelişmeleri ve alınan tedbirlerin olası etkilerini değerlendirdi.
Benzin ithalatında yeni dönem...
Belogoryev’e göre Rusya, yakıt arzını güçlendirmek amacıyla Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) dışındaki ülkelerden de benzin tedarik etmeye başlayacak.
Daha önce ithalatın büyük bölümü Belarus’tan yapılırken, yeni dönemde Türkiye, Hindistan ve Çin’den de benzin sevkiyatı gerçekleştirilecek.
Hükümet, bu ithalatın ekonomik açıdan sürdürülebilir olması için “dengeleyici mekanizma” (demper) uygulamasını ithal yakıtı da kapsayacak şekilde genişletti. Böylece devlet, uluslararası piyasa fiyatları ile iç piyasadaki toptan satış fiyatları arasındaki farkın bir bölümünü şirketlere telafi edecek.
Uzman, söz konusu uygulamanın piyasaya aylık 200 ila 250 bin ton arasında ek yakıt sağlayabileceğini belirterek, bunun büyük ölçekli bir petrol rafinerisinin üretim kapasitesine denk geldiğini ifade etti.
Belogoryev, sürücülerin bu adımın etkilerini Temmuz ayı ortalarından itibaren hissetmeye başlayacağını, sistemin ise Ağustos ayında tam kapasiteyle işleyeceğini öngördü.
Borsa satış kotası düşürülüyor...
Rusya’da 1 Temmuz itibarıyla petrol şirketlerinin borsada satmak zorunda olduğu benzin miktarı yüzde 15’ten yüzde 10’a indirilecek.
Serbest kalan yaklaşık 140-150 bin tonluk hacmin doğrudan sözleşmeler yoluyla piyasaya sunulması planlanıyor. Öncelik ise Kuzey Kafkasya ve ülkenin güneyindeki arz sıkıntısı yaşayan bölgelerde faaliyet gösteren tarım işletmeleri ve bağımsız akaryakıt istasyonlarına verilecek.
Ancak uzmanlar, bu kararın bazı olumsuz sonuçlar da doğurabileceği görüşünde. Çünkü bağımsız akaryakıt istasyonları bugüne kadar yakıt ihtiyaçlarının önemli bir kısmını borsa üzerinden karşılıyordu. Borsadaki işlem hacminin azalması, diğer bölgelerdeki bağımsız istasyonların toptan yakıta erişimini zorlaştırabilir.
Dizel ihracatına tam yasak beklenmiyor...
Yetkililerin dizel ihracatına yönelik olası kısıtlamaları değerlendirdiği belirtilse de uzmanlar, tam bir ihracat yasağının sektöre zarar verebileceğini savunuyor.
Belogoryev’e göre Rusya, iç tüketimin neredeyse iki katı kadar dizel yakıt üretiyor. Bu nedenle ülkede genel bir ürün kıtlığı bulunmuyor. Sorunun temelinde ise demiryolu taşımacılığındaki kapasite yetersizlikleri ve lojistik darboğazlar yer alıyor.
Uzman, dizel ihracatının tamamen durdurulması halinde rafinerilerin depolama kapasitesinin hızla dolacağını ve üretimde zorunlu kesintilere gidilebileceğini belirtti. Bu nedenle kısa süreli ve bölgesel ihracat kısıtlamalarının mümkün olduğunu, ancak kapsamlı bir ihracat yasağının sektör için ciddi riskler taşıdığını söyledi.
En büyük sıkıntı güney bölgelerinde...
Mayıs ayında petrol ürünleri üretimindeki yüzde 13,5’lik düşüşün yalnızca dış etkenlerden kaynaklanmadığını belirten Belogoryev, birçok rafinerinin planlı bakım çalışmalarını nisan ve mayıs aylarına kaydırmasının da arzı olumsuz etkilediğini ifade etti.
Uzmanın değerlendirmesine göre, Kırım hariç tutulduğunda en fazla sıkıntının yaşandığı bölgeler Krasnodar ve Stavropol krayları, Kuzey Kafkasya, çatışma bölgelerine yakın yerleşimler ve Moskova çevresi oldu. Başkentte bazı akaryakıt istasyonlarında yüzlerce metreyi bulan araç kuyruklarının oluştuğu bildirildi.
Fiyatlar talebi frenleyemiyor...
Belogoryev, ülkede fiziksel olarak yakıt bulunduğunu ancak dağıtımın dengeli yapılamadığını belirtti. Yerel düzeyde yaşanan arz sıkıntılarının sürücüler arasında panik alımlarını tetiklediğini kaydeden uzman, birçok kişinin depolama amacıyla normalden fazla yakıt satın almaya yöneldiğini söyledi.
Normal koşullarda fiyat artışlarının talebi dengelemesi gerektiğini ifade eden Belogoryev, ancak petrol şirketlerinin devlet desteklerinden mahrum kalmamak için akaryakıt fiyatlarını belirli seviyelerde tutmaya çalıştığını vurguladı.
Bu nedenle fiyat mekanizmasının yeterince çalışmadığını belirten uzman, talebin düşürülemediğini ve yetkililerin satış limitleri ile idari düzenlemelere başvurmak zorunda kaldığını sözlerine ekledi.