ADM Elektrik tarafından pilot uygulaması 2025'te Fethiye ilçesindeki Karaot plajında gerçekleştiren proje, bu kez Kocaçalış plajında yürütülecek.
Pamukkale Üniversitesi ve ADM Elektrik Dağıtım AŞ'nin ortaklaşa yürüttüğü proje, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının akademisyenler öncülüğünde uzun yıllardır hayata geçirdiği koruma çalışmalarına katkı sağlayacak.
Pamukkale Üniversitesinden deniz kaplumbağası uzmanı öğretim görevlisi Dr. Doğan Sözbilen danışmanlığında Aydem Enerji'nin katkısı ve ADM Elektrik öncülüğünde hayata geçirilen projeyle, yumurtlama dönemlerinde şehir ışıklarından olumsuz etkilenen deniz kaplumbağaları için sokak aydınlatmaları kırmızı ışığa dönüştürülmeye başlandı.
Kırmızı ışığı algılamayan deniz kaplumbağaları böylece hem güvenli şekilde yuva yapabilecek hem de yumurtadan çıkan yavrular deniz yönüne giderek suya kavuşabilecek.
Sözbilen, Fethiye'nin Ölüdeniz Mahallesi'nde düzenlenen toplantıda, Fethiye kıyılarının, Türkiye'de deniz kaplumbağalarının en önemli yuvalama alanları arasında yer aldığını söyledi.
Projenin bilimsel önemine işaret eden Sözbilen, "Fethiye kumsalları, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü tarafından izleme ve koruma çalışmalarının en uzun süreyle kesintisiz sürdürüldüğü bir alan. Bununla birlikte şehir ve yuvalama kumsalının iç içe olduğu yoğun bir turizm bölgesi. Deniz kaplumbağaları, dinozorlardan daha eski canlı türleri olarak milyonlarca yıllık evrimsel süreç içinde edindikleri uyum sayesinde yaşamlarını günümüzde de sürdürüyor." diye konuştu.
Sözbilen, kıyı bölgelerinde artan insan baskısının yansıması olan yapay aydınlatmaların özellikle beyaz ve parlak ışıkların hem yetişkin dişilerin yuvalama davranışlarını hem de yavruların denize yönelimlerini olumsuz etkilediğine dikkati çekti.
Yapılan bilimsel çalışmaların, kırmızı ışığın deniz kaplumbağaları üzerinde çok daha düşük etki yarattığını ortaya koyduğunu belirten Sözbilen, "Bu nedenle kırmızı ışık uygulamaları, dünyada yaygınlaştırılmaya çalışılan bir koruma uygulaması olarak son yıllarda ön plana çıkmaya başladı. ADM Elektrik ile hayata geçirdiğimiz bu proje, Türkiye'de bir ilk." dedi.
Yavruların yumurtadan çıktıktan sonra denizin doğal aydınlığını izleyerek suya ulaştığını belirten Sözbilen, bu nedenle yapay ışıkların önemli bir tehdit oluşturduğunu ifade etti. Sözbilen, şunları söyledi:
"Kocaçalış plajındaki bu uygulama sayesinde kaplumbağalar kendi dünyaya geldikleri yerde özgürce yavrulayacak. Akdeniz genelinde yuva sayısında artış eğilimi görülürken, Fethiye'de geçtiğimiz 30 yıl içinde belirgin bir değişim yaşanmadı. Bu nedenle alınacak her türlü önlem kritik önem taşıyor. Deniz kaplumbağaları, kendileri dünyaya geldikleri kumsallara yıllar sonra yuvalamak için geri dönen canlılar. Bugün koruduğumuz yavruların yaklaşık 20 yıl sonra sağlıklı yuvalama alanları bulabilmesi için bu kumsalları gelecekte de korumaya devam etmeliyiz." diye konuştu.
ADM Elektrik Genel Müdürü Emrah Kalkan da Aydın, Denizli ve Muğla'yı kapsayan bölgede çevresel ve sosyal projeleri hayata geçirirken en önemli kriterlerinin projenin sürdürülebilirliği olduğunu dile getirdi.
Kalkan, "Şirket olarak sahip olduğumuz değerler arasında yer alan 'hayata dokunmak' anlayışı doğrultusunda, dünyamızın geleceğini korumaya, faaliyet bölgemizde tüm canlılara fayda sağlayacak projeleri hayata geçirmeye devam ediyoruz. Ekosistem için büyük önem arz eden deniz kaplumbağalarının en önemli üreme alanları bölgemizde yer alıyor. Biz de sokak aydınlatmalarını kırmızı ışıklara dönüştürüyoruz. Böylece hem deniz kaplumbağaları rahatça denize ulaşabiliyor hem de müşterilerimiz için aydınlatma kesintisiz devam ediyor. Projeyi bölgemizde yaygınlaştırmayı hedefliyoruz." dedi.