23 Ağustos’ta yapılacak seçim, ülkede yeni yasama organının oluşturulmasının yanı sıra siyasi sistemde yeni isimlerin ortaya çıkması, devlet yönetiminde etkinliğin artırılması ve siyasi sorumluluğun daha görünür hale getirilmesi açısından da önem taşıyor.
1 Temmuz’da yürürlüğe giren yeni Anayasa ile bağımsızlığın ilk yıllarından bu yana faaliyet gösteren Meclis ve Senato’dan oluşan çift meclisli Parlamento’nun yerini 145 üyeli tek meclisli Kurultay alıyor.
Böylece Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev’in 2019’dan bu yana yürüttüğü siyasi reform sürecinde önemli bir aşama tamamlanmış olacak.
AA muhabiri, Kazakistan’ın yeni yasama organında temsil edilmek için yarışan siyasi partilerin programlarını ve seçim sürecine ilişkin güncel verileri derledi.
Kazakistan Merkezi Seçim Komisyonu verilerine göre, ülkede kayıtlı 12 milyon 605 bin 788 seçmen, 7 siyasi partiden birini tercih edebilecek veya oy pusulasındaki “hepsine karşı” seçeneğini işaretleyebilecek.
Oy verme işlemi, 23 Ağustos’ta yerel saatle 07.00’de başlayacak ve 20.00’de sona erecek.
Seçim kapsamında ülke genelinde ve yurt dışında toplam 10 bin 423 sandık kurulacak. Bunların 79’u, Kazakistan’ın 61 ülkedeki diplomatik temsilciliklerinde vatandaşların oy kullanmasına imkan sağlayacak.
Seçimi, 42 ülke ve 13 uluslararası kuruluşu temsilen 777 uluslararası gözlemci izleyecek.
Türk Devletleri Teşkilatı (TDT), Türk Devletleri Parlamenter Asamblesi (TÜRKPA), Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT), Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı Demokratik Kurumlar ve İnsan Hakları Ofisi (ODIHR), Avrupa Konseyi Parlamenterler Meclisi, Şanghay İşbirliği Örgütü, İslam Gıda Güvenliği Teşkilatı, Asya’da İşbirliği ve Güven Artırıcı Önlemler Konferansı (CİCA) da seçimleri gözlemleyecek kuruluşlar arasında bulunuyor.
Seçim gözlem heyetlerinde, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) milletvekilleri de yer alıyor.
145 sandalyeli Kurultay için Adilet, Respublica, Baytaq, Ak Jol, Auyl (Köy), Kazakistan Ulusal Sosyal Demokrat Partisi (OSDP) ve Kazakistan Halk Partisi olmak üzere 7 siyasi parti yarışıyor.
Respublica Partisi, Kurultay seçimlerine 75 adayla katılıyor.
Partinin seçim programında ekonomik kalkınma ve yeni istihdam alanlarının oluşturulması öne çıkıyor. Respublica, devlet desteğinin yerli üretim yapan projelere yönlendirilmesini ve ülkenin üretim kapasitesinin artırılmasını savunuyor.
Baytaq Yeşiller Partisi, Kurultay için 47 aday gösteriyor.
Aral Gölü, Balkaş Gölü ve Hazar Denizi ile Ertis ve Sırderya nehirlerinin korunmasını savunan parti, su kaynaklarının azalması ve iklim değişikliğini Kazakistan açısından önemli tehditler arasında değerlendiriyor.
Baytaq, çevre mevzuatına çevresel faktörlerden kaynaklanan "hastalık" kavramının dahil edilmesini ve çevreye ayrılan bütçe kaynaklarının kullanımının daha sıkı denetlenmesini istiyor.
Ak Jol Partisi, Kurultay seçimlerine 63 adayla katılıyor.
Kazakistan’ın egemenliğinin ve ulusal çıkarlarının korunması, yerli üretim ile küçük ve orta ölçekli işletmelerin desteklenmesi ve girişimcilerin yeni istihdam oluşturmasının kolaylaştırılması partinin öncelikleri arasında yer alıyor.
Ak Jol, gerekçesiz vergi yükünün azaltılmasını da savunuyor.
Adilet Partisi, Kurultay seçimlerine 186 adayla katılarak, en geniş aday listesine sahip siyasi güç konumunda bulunuyor.
Kazakçada “adalet” anlamına gelen Adilet Partisi, eski iktidar partisi Amanat’ı bünyesine katarak seçimlere giriyor.
Parti, yeni Anayasa ile ülkenin kalkınma yönünün belirlendiğini savunuyor ve Cumhurbaşkanı Tokayev’in stratejik çizgisini desteklediğini ifade ediyor.
Adilet’in siyasi yaklaşımı adalet, vatanseverlik, ilerleme, sorumluluk ve çalışkanlık olmak üzere 5 temel ilkeye dayanıyor.
Adı Kazakçada “köy” anlamına gelen Auyl Partisi, Kurultay için 69 aday gösteriyor.
Partinin seçim programında kırsal kalkınma, tarım, gıda güvenliği ve bölgesel politikalar öne çıkıyor.
Auyl’un uzun vadeli hedefi, Kazakistan’ı işlenmiş tarım ürünleri üreten ve dünya pazarlarında rekabet edebilen bir tarım-sanayi ülkesine dönüştürmek.
Kazakistan Ulusal Sosyal Demokrat Partisi (OSDP), Kurultay için 33 aday gösteriyor.
Kendisini sosyal adalet ve eşitliği savunan siyasi güç olarak tanımlayan OSDP, çalışanların gelirlerinin artırılması, sosyal ödemelerin yükseltilmesi ve emeklilik yaşının düşürülmesini savunuyor.
Partinin programında, çalışma haftasının 4 güne indirilmesi ve yolsuzlukla mücadele de yer alıyor.
Kazakistan Halk Partisi, Kurultay için 72 aday gösteriyor.
Partinin temel yaklaşımını, ekonomik büyümenin tek başına yeterli olmadığı ve büyümenin sonuçlarının çalışan insanların günlük hayatına yansıması gerektiği görüşü oluşturuyor.
Parti, devlet desteğinin öncelikle çalışanlara ve ülkenin orta sınıfına ulaşmasını savunuyor.
Kazakistan Demokrasi Enstitüsünün 17 Ağustos’ta yayımladığı kamuoyu araştırması, seçmenlerin Kurultay seçimlerine ilgisinin yüksek olduğunu ortaya koydu.
Ülke genelinde 18 yaş üzerindeki 8 bin kişinin katıldığı ankete göre, katılımcıların yüzde 73,1’i 23 Ağustos’taki seçimlerde oy kullanmayı planladığını belirtti.
Katılımcılara hangi siyasi partiye oy vermeye hazır oldukları da soruldu.
Buna göre, Adilet Partisi yüzde 70,3 ile ilk sırada yer alırken, Auyl yüzde 5,6 ile ikinci, Ak Jol yüzde 5 ile üçüncü oldu. Respublica yüzde 4,9, OSDP yüzde 4,2, Kazakistan Halk Partisi yüzde 3,9 ve Baytaq yüzde 0,6 destek aldı.
Katılımcıların yüzde 5,5’i ise herhangi bir partiye destek belirtmedi. Bu grubun yüzde 1,6’sı sandıkta “hepsine karşı” seçeneğini işaretleyeceğini, yüzde 3,9’u ise henüz karar vermediğini ifade etti.
Kazakistan’ın yeni tek meclisli Kurultay modelinde bağımsız adaylara yer verilmiyor. Milletvekili sandalyeleri, yalnızca siyasi partiler arasında dağıtılacak. Bu nedenle siyasi partiler, yüzde 5’lik seçim barajını aşmak için yarışacak.
Kazakistan Cumhurbaşkanlığına bağlı Kazakistan Stratejik Araştırmalar Enstitüsünce düzenlenen "SAYLAU-2026: Medya ve Dijital Platformlar" uzman platformunda konuşan Kazak siyaset bilimci Talgat Kaliev, seçimlerde siyasi partilerin daha açık ve kamuoyuna dönük bir rekabete yöneldiğini belirtti.
Kaliev, bazı partilerde lider değişikliklerinin yaşandığına dikkati çekerek, yeni yöneticilerin parti sistemine yeni fikir ve yaklaşımlar kazandırmasının siyasi rekabetin gelişmesine katkı sağladığını ifade etti.
Kaynak: AA
dikGAZETE.com