Kapadokya Teknopark'ta Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı (KOSGEB) desteğiyle faaliyet gösteren yazılım firması, peribacaları, kaya oyma kiliseler, freskler ve tarihi yapıları, lazer tarama cihazları, dron destekli fotogrametri sistemleri ve gelişmiş GPS teknolojileriyle kayıt altına alıyor.
Sahada toplanan milyonlarca veri, peribacalarından ilham alınarak geliştirilen ve "Periplus" adı verilen yerli yazılımla işlenerek dijital envanter haline getiriliyor.
Üç boyutlu dijital ikiz sistemi sayesinde bölgenin doğal ve kültürel mirasının olası afet, tahribat ve zamanın yıpratıcı etkilerine karşı korunması hedefleniyor.
Proje sorumlularından Nail Uslu, Kapadokya'nın tamamına yakınının sit alanı içerisinde bulunduğuna dikkati çekerek, doğal ve kültürel mirasın korunmasının bölge açısından hayati önem taşıdığını söyledi.
Kapadokya'nın tüm insanlık için önemli bir kültürel miras olduğunu vurgulayan Uslu, "Peribacaları, kaya oluşumları, jeolojik ve arkeolojik altyapı çok fazla. Kapadokya verilerinin saklanması, gelecek nesillere aktarılması gerekiyor. Kullandığımız sistem kendi geliştirdiğimiz bir uygulama. Ayrıca bu verileri Türkiye sınırları içerisinde saklıyoruz." dedi.
Proje ekibinde yer alan Hasan Keleş ise sahadaki çalışmalarda çeşitli cihazlar kullanarak topladıkları verileri bilgisayarda işleyerek arşivlediklerini anlattı.
Çalışmanın meşakkatli ancak keyifli olduğunu kaydeden Keleş, "Bu bölgede doğup büyümüş olmanın etkisiyle proje bizi çok mutlu hissettiriyor. Bunu bir iş olarak değil, bir gereklilik olarak görüyoruz. Bölgenin yapısından dolayı arazi şartları bazen bizi zorlayabiliyor ama önümüze veri çıktığı zaman da mutlu oluyoruz. O yorgunluğumuzu unutuyoruz." diye konuştu.
Ömer Büyükaktan da savaş, afet veya doğal süreç gibi koşulların dünyanın farklı yerlerindeki önemli tarihi alanlarda kayıplara neden olabildiğini belirterek, dijital ikiz arşivi olmadığı için onarılmak istense de orijinalliğin yakalanamadığını dile getirdi.
Kapadokya'da da zaman zaman peribacalarında yıkılma, çökme ve kopma gibi sorunlar yaşandığını hatırlatan Büyükaktan, bundan dolayı projeyi hayata geçirdiklerini söyledi.
Geliştirdikleri yazılımla çok yüksek çözünürlükte tarayıp arşivledikleri verilerin, yazılım sayesinde bilgisayarda birkaç saniyede açılarak kolaylıkla kullanılabildiğine dikkati çeken Büyükaktan, şunları kaydetti:
"Bizim için önemli olan kısmı, resmi kurumlar tarafından çok rahat bir şekilde erişilebilecek ve kullanılabilecek olması. Lazer tarama cihazları, standart dışı dronlar kullanılıyor. Lazer tarama cihazları iç mekanlarda kendine yer buluyor ve milyonlarca nokta atıp fresklerin, kayadan oyma mekanlarının iç haritalarını güzel bir şekilde çıkartıyor. Üç boyutlu modeli çok küçük varyasyonlara dönüştürüp sisteme bu şekilde yükleyebiliyoruz. Bu da Periplus'un medarı iftiharı diyebiliriz. Nokta bulutlarına da bakacak olursak, çok büyük verilerin yaklaşık 5 saniye içerisinde açılabildiğini görüyoruz ki bu da kültür mirasının çok daha rahat bir şekilde envanter eklenmesine olanak sağlıyor. Diğer taraftan hem bunların risk haritaları oluşturulabiliyor, hem sit durumları buraya eklenebiliyor. Bir veri tabanı sistemi de var."
Kaynak: AA
dikGAZETE.com