Kadın girişimciler, ihracat destekleriyle dünya pazarında iz bırakıyor

AA muhabirinin "8 Mart Dünya Kadınlar Günü" için hazırladığı, "Üretimle Güçlenen Kadınlar" başlıklı dosyasının ilk haberinde, Bakanlığın ihracata ve kadın ihracatçılara verdiği destekler ele alındı.

Türkiye'nin mal ihracatı, geçen yıl 273,4 milyar dolara ulaşarak tüm zamanların en yüksek değeri olarak kayda geçti. Kadınların ihracata katkısı, her geçen gün artıyor.

Bakanlık, kadınların ihracattaki payının sektör ve illere göre ölçülmesi için dış ticaret ve Sosyal Güvenlik Kurumu verilerini kullanarak geçen yıl bir çalışma yürüttü.

Buna göre, ihracat yapan firmalarda çalışan kadınların oranı, 2013'te yüzde 24 iken 2024'te 5,1 puan artışla yüzde 29,1'e ulaştı. Kadınların 2024'te ihracata katkısı 2013 yılına göre yaklaşık 2 katına çıkarak 60,1 milyar dolara ulaşırken, toplam ihracattaki payı yüzde 23,6 oldu.

Aynı yıllarda yüksek ve orta yüksek teknolojili ürünlerin ihracatında kadınların payı yüzde 15,78'den yüzde 20,1'e çıktı. Kadın çalışanların payının en yüksek olduğu sektör, 2024'te yüzde 49,17 ile giyim eşyasında oldu.

Kadınların ihracattaki payının en yüksek olduğu il de yüzde 60,66 ile Giresun olarak belirlendi.

Bakanlık, KOBİ'lerden başlamak üzere her seviyede ihracatçıya, hazırlık aşamasından pazarlamaya, tasarımdan küresel firmalara tedarikçi olmaya, tanıtımdan fuar katılımlarına, yurt dışı dağıtım kanalları oluşturmaktan küresel marka olmaya kadar çeşitli destekler sağlamayı sürdürüyor.

Kadın girişimcilerin de yararlandığı bu desteklerle, ihracatçı firmaların uluslararası rekabet güçlerinin artırılması, ülkenin yüksek katma değerli ihracat yapısına kavuşturulması, ihracatçıların yenilik, tasarım ve markalaşma odaklı bir yaklaşımı benimsemesi amaçlanıyor.

Yurt Dışı Pazar Araştırması Desteği kapsamında "kadın girişimci" standardına sahip şirketler için özel bir avantaj sunuluyor. Bu şirketlerin hedef ülkelere yönelik gerçekleştirecekleri pazar araştırmalarında, destek oranına 20 puan ilave ediliyor. Bu katkı, kadın girişimcilerin dünya pazarlarındaki izini büyütmesini sağlıyor.

Firmaların ve girişimcilerin dijital dönüşümünün hızlandırılması da destekleniyor. Bu doğrultuda e-ihracat odaklı rapor giderleri, yurt dışı pazar yerlerinde dijital reklam ve tanıtım harcamaları, faaliyet gösterilen ülkelerde depolama, dağıtım ve iade süreçleri dahil sipariş karşılama giderleri gibi çeşitli alanlarda destekler veriliyor. Hedef ülkelerde çevrim içi mağaza açılışı ve e-ticaret paydaşlarından alınan hizmet giderleri ile pazar yerlerine ödenen komisyonlar da Bakanlıkça desteklenen kalemler arasında yer alıyor.

Ayrıca, Ağustos 2024'te e-Kolay İhracat Platformu (E-KİP) da firmaların kullanımına sunuldu.

İhracatçıların finansmana erişimini kolaylaştırmak amacıyla Ekim 2021'de kurulan İhracatı Geliştirme AŞ (İGE), faaliyete geçtiği günden beri yaklaşık 13 bin 200 ihracatçıdan 35 binin üzerinde başvuru aldı ve 239 milyar liralık krediye kefalet desteği sağladı.

Şirket, kadın ihracatçıların ve kadınların yönetimde söz sahibi olduğu ihracatçı işletmelerin desteklenmesine önem verirken, "İGE İhracatta Kadını Destekleme Paketi" doğrultusunda bankalar aracılığıyla 6,25 milyar lira krediye karşılık gelen kefalet desteği kadın ihracatçıların kullanımına sunuldu. Bugüne kadar söz konusu paketler kapsamında kadın ihracatçıların yaklaşık 670 milyon liralık kredisine kefalet desteği verildi.

Türk Eximbank da geçen yıl ihracata 26,77 milyar doları kredi, 27,47 milyar doları sigorta/garanti olmak üzere toplam 54,2 milyar dolarlık destek sağladı. Aynı dönemde bankanın aktif çalıştığı ihracatçı sayısı 18 bin 431'e ulaşırken bu firmaların yüzde 83'ünü KOBİ'ler oluşturdu. Banka, geçen yıl uluslararası piyasalardan sağladığı 8,7 milyar dolarlık kaynakla, finansman gücünü önemli ölçüde pekiştirdi. Bu tutarın 2 milyar dolarlık kısmı ise sürdürülebilirlik bağlantılı kredilerden oluştu. Söz konusu kaynaklar, özellikle kadın girişimci KOBİ'lerin desteklenmesi ve yeşil ürün ihracatının teşvik edilmesi gibi stratejik öncelik alanlarına yönlendirildi.

Türk Eximbank, hem kendi kaynakları hem de uluslararası finansman kuruluşlarından temin edilen fonlar aracılığıyla kadın girişimcileri desteklemeye önem verirken, bu doğrultuda kadın istihdamını teşvik eden firmalar için özel fon tahsis ediliyor ve bu firmaların finansman talepleri öncelikli değerlendiriliyor.

Ayrıca, TİM WINGS Programı kapsamında Türk Standardları Enstitüsü (TSE) tarafından belirlenen Kadın Girişimci Belgelendirme Kriterleri'ni karşılayan firmalara banka tarafından 3 yıla kadar vadeli ve uygun koşullu kredi imkanı sunuluyor.

Bakanlıkça kadın girişimciler başta olmak üzere iş dünyasının tüm paydaşlarına yönelik eğitim ve bilgilendirme faaliyetleri yürütülüyor. Bu kapsamda "Dış Ticaret Bilgilendirme Seminerleri" ile özellikle kadın girişimcilerin bilgiye erişimi kolaylaştırılıyor, ihracat süreçleri, devlet destekleri ve küresel ticaret dinamikleri konusunda donanımları güçlendiriliyor. Kadınların bu seminerlere aktif katılımı teşvik ediliyor.

Yükseköğretim Kurulu (YÖK) ile işbirliği içinde hayata geçirilen "İhracat Akademisi" ile bu çalışmalar, üniversitelerle koordine halinde sürdürülüyor. Bakanlık uzmanları, sektör temsilcileri ve akademisyenlerden oluşan kadroyla, ihracatın tüm aşamalarına hakim, donanımlı insan kaynağı oluşturulması hedefleniyor.

Firmaların ve kadın girişimcilerin e-ihracat konusunda detaylı bilgi sahibi olması ve e-ihracat ekosisteminde yer alan paydaşlarla bir araya gelmesi için çeşitli organizasyonlar da gerçekleştiriliyor. Bu kapsamda kasım 2025'te Ankara e-İhracat Zirvesi'nin ikincisi düzenlenirken, İstanbul Küresel e-İhracat Zirvesi'nin ikincisinin de eylül 2026'da yapılması planlanıyor.

İhracat Akademisi bünyesindeki e-İhracat Uzmanlığı eğitim programıyla da bu yıl içinde ilk uzmanların yetiştirilmesine başlanması hedefleniyor. Eğitim ve bilgilendirme faaliyetleri kapsamında kadın girişimcilere yönelik eğitim ve network faaliyetleri, İhracat Akademisi çatısı altında genişletilerek sürdürülecek.

Kaynak: AA