İstanbul
Osmanlı döneminde uygulanan ezan, kamet, Kur'an-ı Kerim, ilahiler, kasideler ve duaların okunduğu ramazan ayının kadim saray geleneği "enderun usulü teravih" programı, İstanbul'daki 30 camide uygulanacak.
Osmanlı sarayında alimlerin ve mu****inasların yetiştirildiği Enderun Mektebinde ortaya çıkan ve sonrasında birçok camiye yayılan enderun usulü teravih, 11 ayın sultanı ramazanın hoş ritüelleri arasında yer almaya devam ediyor.
Osmanlı iç teşkilatında, sarayda, Hırka-i Saadet'te, saray camileri ve mescitler ile selatin camileri başta olmak üzere büyük camilerde ve dergahlarda uygulanan ve Anadolu'ya yayılan dini bir gelenek olan enderun teravihe İstanbulluların ilgisi giderek artıyor.
Uzun teravih namazlarını ilahi, salavat ve tekbirlerle güzelleştiren, beş ayrı makam icra edilerek kılınan, 70-80 yıl öncesinin ramazanlarında İstanbul'un bütün camilerinde ve konaklarında uygulanan bir gelenek olan teravihin bu şekli, ramazana ayrı bir güzellik katıyor.
Türk musikisinin makamları ve ilahilerle süsleniyor
AA muhabirinin derlediği bilgilere göre, 1831 yılının ramazan ayında, mu****inas padişahlardan Sultan II. Mahmud'un da bulunduğu, müezzinliğini Türk musikisinin dahi ismi Hamamizade İsmail Dede Efendi'nin yaptığı, saray baş imamı Zeynel Abidin Efendi'nin kıldırdığı teravih, enderun usulünün ilk örneğiydi.
Kadim ramazan geleneği enderun usulü teravihin özelliği, namazın her dört rekatının, Türk musikisinin farklı makamlarında kılınması ve bu makamlardaki ilahilerle de süslenmesi.
İmamın takip edeceği makamlardan her dört rekatta bir ramazanın ruhuna uygun, namazın huşu ve coşkusunu artırmak için dinlenme anlamına gelen tervihalarda ise eğitimli ve güzel sesli müezzinler topluluğunca ilahilerin okunması adetine "Cumhur Müezzinliği" ismi veriliyor. Saray dışında en çok Eyüpsultan Camisinde kılınıyor olması sebebiyle de bestekarların "Eyyübi" lakabını taşıdığı belirtiliyor.
Salavatlarla farklı makamlara geçiliyor...
Osmanlı'nın köklü geleneklerinden enderun teravihte, öncelikle müezzinin getirdiği kamet ile yatsı namazının "hicaz" veya "uşşak" makamında kılınacağı belirleniyor.
Namaz kılınırken baş müezzinin makamlar arasındaki geçişi salavat çekerek yaptığı enderun teravihte, imam baş müezzinin makamından 4 rekat kıldırıyor, yine aynı makamdan ilahi okunuyor. Tekrar baş müezzin diğer makamdan salavat getirerek, imamın o makamdan namazı kıldırmasını sağlıyor.
Makamları klasik Türk musikisinin en önemli ismi olan Itri'ye dayanan enderun usulü teravihte en çok "hicaz", "segah", "isfahan", "uşşak" ve "acemaşiran" makamları kullanılırken, vitir namazı "segah" makamında kılınıyor.
Enderun geleneği 30 camide sürdürülecek
Yakın yıllara kadar kentin sayılı birkaç camisinde yaşatılan enderun usulü teravih namazı, İstanbul Müftülüğünce bu yıl kentin 11 ilçesindeki 30 camide, ramazanın belirli günlerinde eda edilecek.
Buna göre; Bağcılar'da Yeşilbağ Ulu Camiinde,
Bahçelievler'de Yenibosna Merkez Camide,
Başakşehir'de İmam Azam Camii,
Tunahan Camii,
Hazreti Hüseyin Camii,
Bahçeşehir Camisi ve Hoca Ahmet Yesevi Camisinde,
Eyülsultan Camiinde,
Fatih'te Fatih Camii,
Sultanahmet Camii ve Süleymaniye Camiinde,
Kağıthane'de Çağlayan Yeni Cami,
Çeliktepe Merkez Camii,
Ortabayır Merkez Cami, Çeliktepe Aydınlar Camii ve Cumhuriyet Camiinde,
Küçükçekmece'de Yavuz Selim Camii ve Çamlıkaltı Mehmet Akif Camiinde,
Sancaktepe'de Fatma Fitnat Hanım Camii,
Yenidoğan Merkez Cami,
Samandıra Ebubekir Sıddık Camii ve Abdurrahmangazi Camiinde,
Sultanbeyli'de Katipoğlu Camiinde,
Şişli'de Mecidiyeköy Merkez Camii,
Fulya Balçık Camii,
Osman Sağnak Camii,
Şişli Camisi ve Kuştepe Camiinde,
Zeytinburnu'nda ise Seyitnizam Camisinde enderun usulü teravih namazı kılınacak.
Bu camilerden Eyüpsultan Camii, Sultan Ahmet Camii ve Fatih Camiinde ise Enderun Usulü Teravih programı, Ramazan ayı boyunca sürdürülecek.