İSO araştırmasına göre, 2024'te yüzde 0,7 olan AR-GE harcamalarının üretimden satışlara oranı, 2025'te yüzde 0,72'ye yükselerek 2015'ten bu yana en yüksek düzeye ulaştı.
AR-GE harcamaları, 2024'te 60,7 milyar lirayken, 2025'te yüzde 31,4 artışla 79,7 milyar lira oldu.
Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Kuruluşu 2025 araştırmasında en yüksek AR-GE harcaması gerçekleştiren ilk 3 sektör bir önceki yıla göre değişmeyerek sırasıyla 39,1 milyar lirayla motorlu kara taşıtları, 9,7 milyar lirayla elektrikli teçhizat imalatı ve 8,6 milyar lirayla bilgisayar-elektronik sektörleri oldu. İSO 500'ün toplam AR-GE harcamalarının yüzde 72,1'ini söz konusu üç sektör yaparken, 2024'te bu oran yüzde 73,1 seviyesindeydi.
Araştırmaya göre, söz konusu sektörlerin toplam AR-GE harcaması içerisindeki yüksek payında firma sayıları da etkili oldu.
Her bir sektörün AR-GE harcaması, AR-GE yapan firma sayısına bölündüğünde AR-GE yoğunluğunun en yüksek olduğu sektörün 1,2 milyar lirayla bilgisayar-elektronik olduğu tespit edildi. Bunu 909,6 milyon lirayla motorlu kara taşıtları, 639 milyon lirayla ulaşım araçlarının imalatı izledi.
Elektrikli teçhizat imalatında ise AR-GE yapan firma başına 373,2 milyon lira AR-GE harcaması gerçekleşti.
Araştırmaya göre, AR-GE harcaması yapan kuruluş sayısı 2013-2018 döneminde kayda değer bir artış sergilerken, 2017'de ilk kez firmaların yarıdan fazlası AR-GE faaliyeti gerçekleştirdi. Söz konusu sayı 2018'de 276 ile tarihi zirveye ulaştı.
AR-GE yapan firma sayısı 2023 ve 2024'te 265 olduktan sonra, 2025'te 8 artarak 273'e yükseldi. Böylece 2018'den bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.
Söz konusu 273 kuruluşun sektörel dağılımına bakıldığında ise gıda ürünlerinin imalatı 50 firmayla 2024'te olduğu gibi en üst sırada yer alırken, bu sektörü 43 firmayla motorlu kara taşıtları, 26 firmayla elektrikli teçhizat imalatı sektörü ve 24 firmayla kimyasal ürünler sektörü takip etti.
Böylece AR-GE yapan kuruluşların yarıdan fazlasını söz konusu dört sektör oluştururken, bu sektörlerde AR-GE faaliyeti bulunan firma sayısı da bir önceki yıla göre arttı.
Teknoloji yoğunluklarına göre sektör sınıflandırmaları 473 firmanın verileriyle yapılırken, araştırmada teknoloji alanında yaratılan katma değerin dağılımına da yer verildi.
Buna göre, 2025'te yaratılan katma değer içerisinde düşük teknoloji yoğunluklu sektörlerin payı 1,6 puanlık azalışla yüzde 33 olurken, orta-düşük teknoloji yoğunluklu sektörlerin payı ise 1,6 puanlık artışla yüzde 33 olarak kaydedildi.
Aynı dönemde orta-yüksek teknoloji yoğunluklu sektörlerin payı ise 0,3 puan düşüşle yüzde 26,4'e gerileyerek son beş yılın en düşük seviyesinde gerçekleşti. Yüksek teknoloji yoğunluklu sektörler grubunun payı ise kademeli artış eğilimini sürdürerek 0,2 puanlık artışla yüzde 7,6'ya yükseldi.
Araştırmaya göre, yüksek teknoloji yoğunluklu sektörlerin payı ilk kez 2018'de hissedilir bir artışla yüzde 5'in üzerine çıkmış, 2019'da yüzde 6,9'a ulaştıktan sonra üst üste iki yıl kısmi düşüşle 2021'de yüzde 6,1'e gerilemişti. Takip eden dört yılda artış eğilimini sürdüren oran, 2025'te şimdiye kadar ölçülen en yüksek düzeye ulaştı.
İSO 500 sonuçlarına göre, 2025 itibarıyla 473 imalat sanayi firmasından 179'u düşük, 136'sı orta-düşük, 138'i orta-yüksek ve 20'si yüksek teknoloji yoğunluklu sektörlerde faaliyet gösteriyor.
Araştırmaya göre, İSO 500 içinde orta-yüksek ve yüksek teknoloji yoğunluklu sektörlerde yer alan firmaların katma değerden aldıkları toplam pay ilk kez 2019'da yüzde 30,4'e yükselerek yüzde 30 bandını aştı. 2023'te yüzde 37,4 ile rekor seviyeye ulaşan pay, 2024 ve 2025'te yüzde 34 oldu.
Buna göre, İSO 500'ün brüt katma değerinin halen üçte ikisi düşük ve orta-düşük teknoloji yoğunluklu sektörler tarafından üretiliyor.
Kaynak: AA
dikGAZETE.com