GAZZE
Gazze'de uzun vadedeki siyasi ve güvenlik düzenlemesine geçişi hedefleyen ateşkes anlaşmasının ikinci aşaması; Gazze'de silahsızlanma, geçici bir yönetimin kurulması ve yeniden imar çalışmalarının başlatılmasını kapsıyor.
ABD'nin Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff, dün akşam yaptığı açıklamada, ABD Başkanı Donald Trump'ın çatışmayı sona erdirmeyi amaçlayan 20 maddelik planı kapsamında anlaşmanın ikinci aşamasının başladığını duyurdu.
Witkoff, ABD merkezli sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, ikinci aşamanın "ateşkes aşamasından silahsızlanma, teknokrat yönetim ve yeniden imar aşamasına" geçişi içerdiğini duyurdu.
10 Ekim'de başlayan anlaşmanın ikinci aşaması şu temel başlıkları içeriyor:
1- Gazze Barış Kurulu
İsrail'in Gazze Şeridi'nden çekilmesini tamamlamak ve silahsızlanma düzenlemelerini uygulamak için siyasi ve güvenlik zeminini hazırlamayı amaçlayan geçici bir heyet olarak tanımlanıyor.
İsrail'in Yedioth Ahronoth gazetesinin haberine göre, Trump'ın başkanlığını yürüteceği Uluslararası Barış Konseyi'nin sahadaki temsilcisinin ise eski Birleşmiş Milletler (BM) Orta Doğu Barış Süreci Özel Koordinatörü Nickolay Mladenov olması bekleniyor.
Mladenov'un Trump'ın planının uygulanmasını denetlemesi ve teknokrat Filistin yönetimi ile Barış Konseyi arasında köprü kurması bekleniyor. Konseyin yapısının ise 23 Ocak'ta İsviçre'deki Davos Forumu'nda açıklanması öngörülüyor.
2- İsrail'in Gazze'den ek geri çekilmesi
İsrail ordusunun Gazze'nin güney ve doğu şeritleri ile kuzeydeki geniş alanlarda devam eden işgalini sonlandırarak ek geri çekilmeler yapması planlanıyor. İsrail ordusu, halen Gazze Şeridi'nin yüzde 50'sinden fazlasını işgal altında tutuyor.
İsrail kamu yayın kuruluşu KAN ise İsrail'in Hamas'ın silahsızlandırılması konusunda ilerleme kaydedilmeden kontrolündeki bölgelerden çekilmeye niyeti olmadığı yönünde bir haber yayınladı.
Yedioth Ahronoth gazetesi ise Tel Aviv'in, Filistinli grupların reddetmesi halinde silahsızlanmayı zorla uygulamak için askeri müdahale olasılığına hazırlandığını ileri sürdü.
3- Filistinli grupların silahsızlandırılması
Hamas, silahlı gücünü koruma konusundaki tutumunu sürdürürken, "Filistin devletinin kurulmasını garanti altına alan ve bu hakkı koruyan her türlü öneriye açık olduğunu" belirtiyor. Hamas, BM tarafından "işgalci güç" olarak tanımlanan İsrail'e karşı bir "direniş" hareketi olduğunu vurguluyor.
4- Gazze Yönetimi Ulusal Komitesi
Türkiye, Mısır ve Katar, çarşamba günü yayımladıkları ortak bildiride, geçiş döneminde Gazze Şeridi'ni yönetmek üzere Ali Şaath'ın başkanlığında Filistinli yetkililerden oluşan teknokrat Gazze Yönetimi Ulusal Komitesi kurulmasını memnuniyetle karşıladığını açıkladı.
Filistinlilerden oluşan komitenin, İsrail ordusunun çekildiği bölgelerde sivil işleri ve temel hizmetleri yöneteceği belirtiliyor. BM Güvenlik Konseyi'nin 18 Kasım'da kabul ettiği karar tasarısı, Gazze'de Trump liderliğindeki Gazze Barış Kurulu denetiminde, bağımsız teknokratlardan oluşan geçici bir Filistin hükümeti tarafından yönetilmesini öngörüyor.
5- Gazze'nin yeniden imarı
İsrail saldırıları sonucu sivil altyapısının yüzde 90'ı tahrip olan Gazze'de geniş çaplı bir imar süreci başlatılması hedefleniyor. BM, bu imarın maliyetini yaklaşık 70 milyar dolar olarak tahmin ediyor.
Yeniden imar çabaları kapsamında Refah Sınır Kapısı'nın durumu ise belirsizliğini koruyor. Witkoff, sınır kapısının açılmasına ilişkin bir açıklama yapmazken, İsrail basını Netanyahu'nun sınır kapısı konusunu Gazze'de cesedi bulunan son İsrailli esir Ran Gvili için bir koz olarak kullandığını iddia ediyor.
6- Uluslararası İstikrar Gücü
ABD, Gazze'de istikrarı sağlamak amacıyla konuşlandırılacak bir "Uluslararası İstikrar Gücü" oluşturulması için çalışmalarını sürdürüyor. Washington'ın bu gücü oluşturmak üzere en az üç ülkeyle (İtalya, Pakistan, Bangladeş veya Azerbaycan olduğu iddia ediliyor) anlaştığı ifade ediliyor. BM Güvenlik Konseyi kararına göre, bu gücün 2027 sonuna kadar görev yapması gerekiyor.
Mısır'ın davetiyle Kahire'de bir araya gelen Filistinli gruplar ise yaptıkları ortak açıklamada, Gazze'yi yönetmek üzere "Gazze Yönetimi Ulusal Komitesi" kurulması çabalarını desteklediklerini bildirdi.
Gruplar, Gazze Barış Kurulu'na "İsrail'in Filistin halkına yönelik saldırılarını durdurması için baskı yapma" çağrısında bulunarak, sınır kapılarının açılmasını, yardımların girişini ve İsrail'in tamamen çekilmesini talep etti.
Gazze'deki Sağlık Bakanlığı verilerine göre, Gazze'de ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana İsrail'in saldırılarında 449 Filistinlinin hayatını kaybederken, 1246 kişi yaralandı.
İsrail'in Gazze Şeridi'ne Ekim 2023'te başladığı saldırılarda 71 bin 439 Filistinli hayatını kaybetti, 171 bin 324 kişi yaralandı.