Ankara
Dünyada birçok hayvansever, hayatlarında kendilerine eşlik etmesi için kedi, köpek, kuş gibi hayvanları sahipleniyor.
Amerikan Evcil Hayvan Ürünleri Derneğinin 2025 tarihli anketine göre, yaklaşık 68 milyon evde köpek, 49 milyon evde ise kedi yaşıyor.
Yapılan araştırmalar, kedi sahiplerinin evcil hayvanı olmayanlara göre fizyolojik olarak daha sağlıklı olduğunu, bu sevimli canlıların depresyon, kaygı bozukluğu, stres ve uyku bozukluğu gibi rahatsızlıklara iyi geldiğini ortaya koyuyor.
8 Ağustos Uluslararası Kedi Günü kapsamında, Japonya'daki Sophia Üniversitesinden Dr. Atsuko Saito ve ABD'deki Pennsylvania Üniversitesinde Hayvan Sağlığı Profesörü James Serpell, kedilerin davranışlarına ve insanlarla iletişim şekillerine ilişkin açıklamalarda bulundu.
Kediler, isimlerini ayırt edebiliyor...
Dr. Saito ve çalışma arkadaşları, 2019'da evcil ve kedi konseptli kafelerde yaşayan kedilerle, isimlerini ayırt edip edemediklerine ilişkin bir araştırma yürüttü.
Buna göre, evcil kedilerin, tanımadıkları birisi söylüyor olsa dahi isimlerini nesne isimlerinden ya da diğer kedilerin adlarından ayırt edebildiği ortaya koyuldu.
Dr. Atsuko Saito, kedilerin, kendi isimlerini, ödül maması gibi anlamlı bir uyarıcı olan eylemlerle bağdaştırdığını ifade ederek, araştırma kapsamında bu hayvanların isimlerini ayırt edip edemediklerini görebilmek için aynı tonda farklı kelimelerle farklı kişiler tarafından seslenildiğini anlattı.
Saito, kedilerin isimlerini ayırt edebilmesinin, insanlar tarafından üretilen ses birimlerini dahi ayırt edebilme kabiliyetini ve insan konuşmasını kısmen anlayabildiklerini gözler önüne serdiğini söyledi.
Kediler, yalnızca kendileri istediğinde insanlara yaklaşıyor...
Saito, köpeklerin 1000'i aşkın kelimeyi ayırt edebildiğini, kedilerinse bu kadar kapsamlı bir eğitim için yeterli motivasyonu bulunup bulunmadığının belirsiz olduğunu vurgulayarak, yine de bazı kedilerin çok sayıda kelime öğrenebildiğine dikkati çekti.
"Köpeklerin insanlara yönelik bilişsel kabiliyetine ilişkin araştırmaların 2000'lerde yaygınlaşmasıyla köpekleri araştıran birçok kişi kedilerin o kadar zeki olmadığına inanmaya başladı." ifadesini kullanan Saito, kendi çalışmalarının, bunun aksini ortaya koyar nitelikte olduğunu belirtti.
Saito, "Çok farklı evcilleştirilme tarihlerine bakılırsa bu, kedilerin bilişsel kabiliyetinin şaşırtıcı seviyede yüksek olduğuna işaret ediyor." değerlendirmesinde bulundu.
Kedilerin daha "soğukkanlı ve bağımsız" hayvanlar olarak algılanmasına ilişkin Saito, "Kediler, yalnızca kendileri için uygun olduğunda insanlara yaklaşma ya da yanıt verme eğilimi sergiliyor. Bu, kedilerin bağımsız olduğu fikrini destekliyor." dedi.
Saito, bazı araştırmaların, kedilerin yüz ifadeleri olduğunu ortaya koyduğunu ancak insanların bunu ayırt etmekte zorlandığını ifade etti.
Hem avcı hem de av olan kediler...
Pennsylvania Üniversitesinden Hayvan Sağlığı Profesörü Serpell, kedilerle köpekler arasındaki farklılıkların birçok kişinin dikkatini çektiğini kaydetti.
Kedisever insanların, kedilerin bağımsız karakteri olmasını sevdiğini söyleyen Serpell, hem avcı hem de av sınıfından sayılan bu hayvanların ilginç olduğunu dile getirerek "(Kediler) Avcı olmanın getirdiği özgüvene sahipken aynı zamanda normalde korkutucu gelmeyen şeylerden çok korkabiliyor." diye konuştu.
Klasik koşullanma ile kelimeleri öğreniyorlar...
Serpell, kedilerin bazı kelimeleri ödüllerle ya da kendileriyle bağdaştırmasını "klasik koşullanma" olarak niteleyerek, "Kedi, belli bir sesin olumlu bir anlamı olduğuna ilişkin zihinsel bağlantıyı kuruyor." ifadesini kullandı.
Köpeklerin dil algısının daha geniş olduğunu ancak kediler hakkındaki araştırmaların henüz yeterli olmadığını aktaran Serpell, uzun zamandır insanlarla yaşayan kedilerin söylenenlere daha duyarlı hale geldiğine dikkati çekti.
Serpell, kedilerin insanlarla kurduğu ilişkilerin, diğer kedilerle yaban hayatta kurduklarından daha farklı hale geldiğini belirterek, şunları kaydetti:
"Kediler, soyları gereği yalnız yaşayan hayvanlardır. Birbirleriyle de çok etkileşimde bulunmuyorlar. Ancak kedileri özellikle de yavruyken sahiplendiğimizde onların ebeveyni rolünü üstleniyoruz. Bunu asla kaybetmiyorlar, bu nedenle insanlara bağlı ilişkiler geliştiriyorlar."